مجله پژوهشهای علوم و صنایع غذایی ایران

چکیده این پژوهش به‌منظور بررسی تأثیر محلول­پاشی کود سیلیسیم (سیتام پودری، 70 درصد SiO₂) بر برخی صفات کیفی و غلظت عناصر غذایی میوه خرما رقم برحی در شرایط شوری بالای خاک به­ صورت طرح بلوک ­های کامل تصادفی با 3 تکرار انجام شد. تیمارهای محلول­پاشی سیلیسیم در هفت سطح شامل عدم محلول­پاشی (T1)، محلول­پاشی با غلظت 1 در هزار دو مرحله (T2)، محلول­پاشی با غلظت 1 در هزار سه مرحله (T3)، محلول­پاشی با غلظت 2 در هزار دو مرحله (T4)، محلول­پاشی با غلظت 2 در هزار سه مرحله (T5)، محلول­پاشی با غلظت 3 درهزار دو مرحله (T6) و محلول­پاشی با غلظت 3 در هزار سه مرحله (T7) اعمال شدند. نتایج نشان داد که با کاربرد کود سیلیسیم مواد جامد محلول میوه و pH آب میوه به‌ترتیب افزایش و کاهش معنی­ دار داشته است. اسیدیته میوه و قند کل تحت تأثیر تیمار­های آزمایشی قرار نگرفتند و اختلاف معنی­ دار نداشتند. کاربرد سیلیسیم سبب افزایش معنی­ دار غلظت پتاسیم، کلسیم، آهن و روی در میوه خرما شد، اما بر غلظت فسفر میوه اثر معنی­دار نداشت. در مجموع، محلول­پاشی کود سیلیسیم توانست اثرات منفی ناشی از تنش شوری بر ویژگی­های کیفی و غلظت عناصر غذایی میوه خرما را در شرایط تنش شوری بهبود بخشد.

چکیده ریحان یک سبزی حاوی مواد مغذی حیاتی از قبیل کربوهیدرات‌ها، فیبر، املاح و ویتامین ها بوده و عمر پس از برداشت بسیار کوتاهی دارد. اثرات کیفی منفی نظیر کاهش وزن، تخریب کلروفیل، پوسیدگی برگ‌ها، قهوه‌ای شدن، افت ویژگی‌های حسی در طول نگهداری منجر به افزایش ضایعات و کاهش زمان نگهداری این محصول می‌شود که این امر خود نشان‌دهنده‌ی نیاز آن به روش‌های مناسب برای حفظ خصوصیات کیفی ریحان در زمان نگهداری است. در این مطالعه، اثر سیستئین و بسته‌بندی اتمسفر اصلاح‌شده در حفظ خصوصیات فیزیکوشیمیایی و افزایش زمان نگهداری ریحان سبز مورد بررسی قرار گرفته است. در این تحقیق سبزی ریحان با سیستئین در سه سطح (غلظت صفر، 0.1، 0.5 درصد)، نوع بسته‌بندی (بسته‌بندی با هوای معمولی و بسته‌بندی اتمسفر اصلاح‌شده غیرفعال) و زمان نگهداری (صفر، 5، 9، 12 روز) در بسته‌های سه لایه پلی‌اتیلن/پلی آمید/پلی‌اتیلن آماده و نمونه‌های تولیدی در دمای ˚C4 نگهداری شدند. بر روی کلیه نمونه‌ها آزمون‌های تعیین غلظت گازهای اکسیژن و دی‌اکسید کربن درون بسته، pH، درصد کاهش وزن، پارامترهای رنگی (a*,b*,L*)، میزان قهوه‌ای شدن و خصوصیات حسی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد که استفاده از بسته‌بندی‌های با اتمسفر اصلاح‌شده غیرفعال اثر معنی‌داری در کاهش مقدار گاز اکسیژن و دی‌اکسید،کربن همراه با کاهش نرخ تنفس و افزایش زمان نگهداری برگ‌های ریحان داشت. نمونه‌های با بسته‌بندی هوای معمولی بیشترین افت وزن (3.07 درصد) و بسته‌بندی اتمسفر اصلاح‌شده کمترین افت وزن (88/1 درصد) را نشان دادند. افزایش غلظت سیستئین به 1/0 % در سبزی ریحان منجر به کاهش افت وزن به 1.67 % و شاخص قهوه‌ای شدن به 0.25 و ایجاد اختلاف معنی‌دار نسبت به نمونه‌ی شاهد (به‌ترتیب 3.29 و 0.26 درصد ) شد. استفاده از غلظت 0.1 درصد سیستئین در هر دو نوع بسته‌بندی توانست خصوصیات حسی نمونه‌های ریحان را بهتر حفظ کند (0.05 > P). نتایج این تحقیق نشان داد که استفاده توأم از سیستئین و بسته‌بندی اتمسفر اصلاح‌شده باعث حفظ کیفیت نمونه‌های ریحان بسته‌بندی‌شده و افزایش زمان نگهداری تا 12 روز شده‌است.

چکیده خرما به‌عنوان یک محصول عمده کشاورزی ایران دارای ارزش غذایی بالایی می‌باشد. در این پژوهش، برخی خصوصیات فیزیکوشیمیایی میوه و هسته‌ی دو رقم خرمای شاهانی و خاصویی پرورش یافته در منطقه زرین‌دشت استان فارس مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، در بین تمام صفات کیفی به جز pH اختلاف معنی‌داری وجود داشت (0.01< P). در مقایسه‌ی ویژگی‌های گوشته‌های دو رقم، مشاهده شد که بیشترین میزان فیبر (1/78%)، اسید قابل تیتر (0/59 %)، خاکستر (1/64 %) و چربی (0/85 %) مربوط به گوشته‌ی رقم شاهانی و بیشترین میزان فنول کل (mg/gFW 8/1)، خاصیت بازدارندگی DPPH  (13%)، رطوبت (18/7 %)، قند (63/8 %) پروتئین (0/29 %) و pH (5/74) به گوشته‌‌ی رقم خاصویی تعلق داشت. همچنین در مقایسه‌ی ویژگی‌های هسته‌ی دو رقم، مشاهده شد که بیشترین میزان خاکستر (3/17 %)، فنول کل (mg/gFW 10/8)، خاصیت آنتی‌اکسیدانی (72 % بازدارندگی DPPH)، پروتئین (2/55 %)، pH (6/11) و چربی (9/20 %) مربوط به هسته‌ی رقم شاهانی و بیشترین میزان فیبر (26/2 %)، رطوبت (5/26%)، قند (15/8%) و اسید قابل تیتر (0/38%) به هسته رقم خاصویی تعلق داشت. بنابراین در مجموع، هسته‌ی رقم شاهانی قدرت بازدارندگی DPPH بیشتری در بین همه‌ی نمونه‌ها داشت.

چکیده استفاده از جایگزین‌های چربی در محصولات غذائی، از جمله فرآورده‌های گوشتی، رشد روز افزونی دارد، لذا مالتودکسترین برای کاهش میزان چربی در فرمولاسیون سوسیس آلمانی در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور از سطوح 0، 6، 12 و 18 درصد جایگزینی مالتودکسترین با چربی در فرمولاسیون سوسیس آلمانی استفاده شد و خواص شیمیایی و خواص حسی آن مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که با افزایش سطح جایگزینی مالتودکسترین با چربی، میزان رطوبت، خاکستر و نشاسته نمونه‌های سوسیس، افزایش معنی‌دار یافت (p<0.05). تغییر قابل ‌توجهی در میزان پروتئین مشاهده نشد و میزان چربی نمونه‌های سوسیس با افزایش درصد جایگزینی، کاهش معنی‌دار داشت (p<0.05). در بررسی خواص حسی مشاهده شد که کمترین امتیاز پذیرش کل را تیمارهای حاوی 12 و 18 درصد مالتودکسترین داشتند؛ لذا با توجه ‌به نتایج به‌دست آمده، استفاده از مالتودکسترین به‌عنوان جایگزین چربی در نمونه­های سوسیس در سطح %6 پیشنهاد می‌شود.

چکیده تاجریزی سیاه یک گیاه خودرو است که در اکثر مناطق ایران به‌فراوانی می‌روید. دراین تحقیق از روش سطح پاسخ و طرح مرکب مرکزی به‌منظور بررسی اثر دما از (55- 35) درجه سلسیوس و فشار (350-170) بار درزمان دینامیک 120 دقیقه، اندازه ذرات 150 میکرون و شدت جریان 3 لیتر بر دقیقه بر میزان استخراج روغن میوه تاجریزی سیاه و بهینه‌سازی عملیاتی فرآیند استخراج با دی‌اکسید کربن فوق‌بحرانی استفاده شد. استخراج با حلال آلی هگزان نیز به‌عنوان مقایسه انتخاب شد. بر اساس نتایج به‌دست آمده هر دو پارامتر عملیاتی فشار و دما و اثرات درجه دوم آن‌ها و همچنین اثر متقابل بین دو پارامتر تأثیر معنی‌داری بر میزان استخراج روغن داشتند (05/0p≤). میزان رطوبت بر مبنای ماده خشک 66% به‌دست آمد. شرایط عملیاتی بهینه شامل دمای 35/2 سلسیوس و فشار 170 بار بود که در این شرایط میزان استخراج 12% به‌دست آمد. متوسط میزان استخراج در روش سیال فوق‌بحرانی 4/02% و در استخراج با روش سوکسله 06/4% وزنی تعیین شد.

چکیده بهترین PH برای انجام واکنش میلارد و تشکیل آکریل آمید، 7 تا 8 است. pH کمتر، سرعت واکنش میلارد و به‌تبع آن تشکیل آکریل‌ آمید را کاهش می‌دهد. هدف از این پژوهش، بررسی اثرات اسید استیک با غلظت‎های 05/٬0 15/0 و 25/0 درصد و خمیرترش در افزایش اسیدیته خمیر نان و کاهش میزان آکریل آمید نان سنگک است. روش ارزیابی آکریل آمید در این پژوهش، مشتق‌سازی و تزریق آن به دستگاه کروماتوگرافی گازی با شناساگر یونی بوده است. غلظت آکریل آمید در نان سنگک تهیه‌شده با خمیرترش و محلول‌های 05/٬0 15/0 و 25/0 درصد اسید استیک، به‌ترتیب 47/73، 50/81 و 10/82 درصد کاهش و در نان سنگک تهیه‌شده با محلول‌های مذکور و مخمر، به‎ترتیب ،55/90، 80/92 و 96/95 درصد کاهش را نشان داده است. اسیدیته در محلول‌های 05/0، 15/0 و 25/0 درصد اسید استیک در نان سنگک تهیه‌شده با مخمر، به‌ترتیب 12/0، 14/0 و 17/0 (نرمال) و در نان سنگک تهیه‌شده با خمیرترش و محلول‌های ذکرشده، به‌ترتیب ، 16/0، 18/0 و 21/0 (نرمال) گزارش شده است. بنابراین کاهش آکریل آمید را می‌توان به افزایش اسیدیته خمیر نسبت داد.

چکیده در این تحقیق محتوی رطوبت میوه کیوی خشک‌شده در خشک کن خلاء با استفاده از روش شبکه عصبی مصنوعی پیش‎بینی گردید. دمای خشک شدن (50 ،60 و 70 درجه سانتی‌گراد)، فشار خلاء (500، 550 و 600 میلی‌متر جیوه)، ضخامت قطعه‌های کیوی (3، 5 و 7 میلی‌متر) و مدت زمان خشک شدن به‌عنوان پارامترهای مستقل ورودی و محتوی رطوبت کیوی به‌عنوان متغیر وابسته خروجی تعریف شدند. داده‌های به‌دست آمده از فرآیند خشک کردن خلاء به‌منظور آموزش و آزمون شبکه استفاده گردید. چندین معیار شامل الگوریتم‌های آموزش، نرخ یادگیری، ضریب اندازه حرکت، تعداد لایه‌های مخفی، تعداد نرون در هر لایه و تابع‌های فعال‌سازی به‌منظور بهبود کارایی شبکه عصبی مصنوعی مورداستفاده قرار گرفتند. تعداد لایه‌های مخفی و تعداد نرون‌ها در هر لایه به‌روش سعی و خطا به‌دست آمد. بهترین الگوریتم آموزشی، لونبرگ-مارکوارت با کمترین میزان میانگین مربعات خطا بود. مقادیر مطلوب نرخ یادگیری و ضریب اندازه حرکت برای شبکه با استفاده از الگوریتم آموزش کاهش شیب با مومنتم به‌ترتیب 2/0 و 05/0 به‌دست آمدند. ساختارهای مطلوب به‌دست آمده، 1-20-4 با تابع انتقال تانژانت سیگموئید و مقدار میانگین مربعات خطا، 0016/0 و 1-20-15-4 با توابع انتقال یکسان لگاریتم سیگموئید در هر دو لایه پنهان و مقدار میانگین مربعات خطا، 000147/0 بودند. همبستگی میان مقادیرآزمایشی و پیش‌بینی‌شده در ساختارهای مطلوب بیشتر از 75/99 درصد به‌دست آمد.

چکیده امروزه، ارتباط مصرف زیاد چربی با بیماری‌های مختلف شناخته شده است. بنابراین، افراد جامعه مصرف فرآورده‌های غذایی کم‌چرب را به انواع با چربی کامل ترجیح می‌دهند. هدف این تحقیق بررسی اثر صمغ‎های گوار، دانه ریحان و مخلوط 50:50 آن‌ها بر خصوصیات بستنی کم‌چرب (5/2 درصد) و نیم‌چرب (5 درصد) در مقایسه با نمونه شاهد پرچرب (10 درصد) بود. بدین منظور اثرات این صمغ‌ها به‌عنوان جایگزین چربی در سطوح مختلف (35/0، 45/0، 5/0 و 55/0 درصد) بر ویژگی‌های فیزیکی نمونه‌ها شامل ویسکوزیته ظاهری، سرعت ذوب، ضریب افزایش حجم، pH، دمای خروج از بستنی‌ساز و کدورت موردارزیابی قرار گرفت. با کاهش چربی، ویسکوزیته ظاهری کاهش، سرعت ذوب و ضریب افزایش حجم افزایش یافت، اما با افزودن صمغ به‌عنوان جایگزین چربی و افزایش غلظت آن، روند معکوسی در این سه ویژگی دیده شد.

چکیده در این پژوهش قابلیت ضدمیکروبی یک فیلم جدید فتوکاتالیست حاوی نانوذرات رس و دی‌اکسیدتیتانیوم در ماتریس پلیمری پلی‌اتیلن با چگالی پایین در برابر باکتری‌های .Pseudomonas spp و مخمر Rhodotorula mucilaginosa در شرایط درون‌شیشه‌ای و سردخانه ارزیابی شد. فیلم نانوکامپوزیت با اختلاط نانوذرات دی‌اکسیدتیتانیوم در دو فاز آناتاز و روتایل و نانوذرات رس کلوزیت 20 آ (closite 20A) در ماتریس پلی‌اتیلن با روش مخلوط واکنشی مذاب تهیه شد. در هیچ‌یک از فیلم‌های شاهد فعالیت میکروب‌کشی در برابر هر دو میکروارگانیزم مشاهده نشد. سلول‌های زنده روی فیلم‌های نانوکامپوزیت برای .Pseudomonas spp و Rhodotorula mucilaginosa، پس از سه ساعت پرتوتابی با نور UVA با شدت mW/cm2 05/0 (طول موج 200-300 نانومتر) به‌ترتیب تا log CFU/ml 23/4 و log CFU/ml 12/2 کاهش یافت. آزمایش شرایط سردخانه، روی میوه‌های تازه زردآلوی بسته‌بندی‌شده در فیلم‌های نانوکامپوزیت و پلی‌اتیلن خالص به‌مدت 17 روز در دمای 5 درجه سانتی‌گراد تحت تابش لامپ فلورسنت معمولی انجام شد. تعداد سلول‌های باکتری‌های مزوفیلیک و مخمر موجود بر میوه‌های بسته‌بندی‌شده در فیلم نانویی نسبت به فیلم پلی‌اتیلن خالص از کاهش معنی‌داری برخوردار بود. همچنین نتایج نشان داد که بیشترین اثر ضدمیکروبی با کاربرد توام فیلم‌های نانوکامپوزیت همراه با پرتوتابی UVA حاصل شد. پژوهش حاضر نشان داد که استفاده از فیلم نانوکامپوزیت تولیدشده با روش واکنشی مذاب، می‌تواند در بسته‌بندی محصولات غذایی رشد میکروبی را کنترل کند.

چکیده تقاضای مصرف کنندگان برای غذاهای عملگرا روبه افزایش است. اگرچه تولید چنین غذایی چندان کار آسانی نیست و گاهی ممکن است جنبه های حسی غذا به طور نامطلوبی تغییر یابد. به منظور اطمینان مشتریان از کیفیت غذای مصرفی لازم است اطلاعات صحیح تغذیه ای بر روی بسته بندی آن حک شود و بدین ترتیب افراد جامعه را از اثرات مثبت تغذیه ای چنین غذاهایی آگاه نمود. هدف از انجام این تحقیق بررسی تأثیر اطلاعات تغذیه ای مشتریان بر برداشت آنها از کیفیت نوعی کیک جوانه گندم بود. به این منظور تعدادی کیک حاوی 15% جوانه گندم در دو نوع بسته بندی یکی دارای اطلاعات تغذیه ای و دیگری بدون اطلاعات تغذیه ای به اعضاء گروه چشایی بزرگسال عرضه شد و از نظر رنگ، بو، مزه، بافت، پذیرش کلی و احتمال خرید مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد با وجود یکسان بودن محصول، کیکی که دارای بسته بندی با اطلاعات تغذیه ای بود امتیاز بیشتری از نظر بسیاری از خصوصیات حسی، پذیرش کلی و احتمال خرید نسبت به کیک دیگر دریافت نمود. نتایج این تحقیق بر تأثیر اطلاع رسانی و افزایش فرهنگ عمومی بر بازار پسندی محصولات سالم غذایی و دریافت کیفیت غذا از طریق مشتریان تأکید دارد.

واژه های کلیدی: فرهنگ غذایی، اطلاعات تغذیه ای، بسته بندی، نظرات مشتری، غذای سالم، کیک جوانه گندم

چکیده آرد سویا محصولی پروتئینی با حداقل فرآوری در میان سایر محصولات پروتئینی سویاست که به دلیل فواید تغذیه ای، قیمت پایین و خصوصیات عمل کنندگی مطلوب در صنایع غذایی مورد توجه قرار گرفته است. هدف از انجام این پژوهش، شناسایی و مقایسه خصوصیات عمل کنندگی آردهای سویا بدست آمده از چهار فرآیند صنعتی متداول تولید آرد سویا در کشور؛ شامل آرد بدون چربی، آرد برشته، آرد کم چرب و آرد کامل سویا بود. آرد های حاصل به دلیل تفاوت در فرآیند تولید و میزان حرارت اعمال شده تفاوت معنی داری به لحاظ پخش پذیری پروتئین (که تعیین کننده میزان باقی ماندن بازدارنده های تریپسین در محصول است و امکان استفاده از آن را تعیین می کند) و محتوای چربی داشتند که این امر خود بر سایر خصوصیات عمل کنندگی تأثیرگذار بوده است. کاهش شاخص پخش پذیری در اثر برشته کردن آرد باعث کاهش خصوصیات عمل کنندگی همچون کف کنندگی (ظرفیت و پایداری)، امولسیون کنندگی (اندیس فعالیت و پایداری)، ظرفیت نگهداری آب، جذب چربی و پخش پذیری مواد جامد شد. مقایسه آرد کم چرب و آرد کامل نشان داد که افزایش محتوای چربی نیز منجر به کاهش ظرفیت نگهداری آب، جذب چربی، پایداری امولسیون کنندگی و پخش پذیری مواد جامد گردید. تأثیر منفی چربی بر خصوصیات عمل کنندگی (به جز شاخص پخش پذیری مواد جامد) معادل و یا بیشتر از تأثیر کاهش پخش پذیری پروتئین بود.

واژه های کلیدی: آرد بدون چربی، آرد برشته، آرد کامل، آرد کم چرب، خصوصیات عمل کنندگی، سویا

چکیده در سال های اخیر با توجه به ویژگی های مفید و با ارزش لوبیای سویا، استفاده از محصولات مشتق شده از آن مورد توجه قرار گرفته است. یکی از محصولات غیر تخمیری آن شیر سویا می باشد و بررسی حلالیت پروتئین های آن در زمان نگهداری، می تواند در تعیین عمر ماندگاری محصول مفید باشد. شیر سویا تولید و پاستوریزه گردید و به دو قسمت تقسیم شد. بخشی از آن در دمای C°4 و بخشی دیگر در دمایC°18- نگهداری شد. در زمانهای معین نمونه های شیر سویا برداشته شده و حلالیت پروتئین ها (تعیین میزان پروتئین مایع فوقانی پس از سانتریفیوژ بوسیله آزمایش میکروکلدال) و الکتروفورز روی آنها انجام شد. نتایج نشان داد حلالیت پروتئین های شیر سویا نگهداری شده بصورت منجمد به تدریج کاهش یافت و پس از 21 روز از 75 درصد به 45 درصد (30 درصد کاهش) رسید. این امر احتمالا‌ًً به دلیل واسرشتی پروتئین ها در هنگام انجماد می باشد. در شیر سویا نگهداری شده در C°4 پس از 9 روز کاهش حلالیت پروتئین از 75 درصد به 58 درصد (17 درصد کاهش) مشاهده شد. این نتایج توسط آزمایش الکتروفورز نیز تأیید گردید. در مجموع نتایج این تحقیق نشان داد که نگهداری شیر سویا به صورت منجمد یا در دمای C°4 می تواند حلالیت پروتئین های آن را کاهش دهد و به خواص عملکردی و احتمالاً تغذیه ای آن آسیب رساند.

واژه های کلیدی: شیر سویا، حلالیت پروتئین، الکتروفورز

چکیده در سال‌های اخیر استفاده از افزودنی‌ها به‌منظور افزایش کیفیت و بهبود خواص تغذیه‌ای نان موردتوجه قرارگرفته است. آرد موز به‌دلیل دارا بودن مقادیر قابل‌توجه‌ای فیبر، پروتئین، املاح و ویتامین‌ها می‌تواند سبب افزایش ویژگی‌های کیفی و تغذیه‌ای نان‌های حاصل گردد. در این پژوهش ابتدا آزمون‌های شیمیایی (تعیین رطوبت، خاکستر، پروتئین و فیبر) روی آرد گندم مصرفی انجام‌ گردید و سپس آرد موز در سطوح مختلف 10 و 15 و 20 درصد به آرد گندم اضافه شد. آن‌گاه تولید نان‌های تست به‌روش نیمه‌صنعتی انجام‌ شد. در ادامه برخی ویژگی‌های رئولوژیکی نمونه‌های خمیر نان‌های تست تعیین و درنهایت ویژگی‌های ارگانولپتیکی نان‌های تست حاوی آرد موز و فاقد آن (شاهد) به‌روش حسی موردارزیابی قرار گرفت. براساس نتایج، به‌کارگیری آرد موز در سطوح 10، 15 و 20 درصد، سبب بهبود ویژگی‌های ارگانولپتیکی نان‌های تست حاوی آرد موز در مقایسه با نان شاهد شد، هم‌چنین در افزایش میزان جذب آب، زمان گسترش خمیر، پایداری خمیر، عدد والوریمتری و کاهش سست شدن خمیر نمونه‌ها در مقایسه با شاهد نقش داشت. هم‌چنین نمونه‌های حاوی آرد موز دارای بیشترین مقادیر انرژی (سطح زیر منحنی) و مقاومت به کشش بودند. قابل‌توجه این‌که نمونه‌های حاوی 15 و 20 درصد آرد موز، به‌عنوان بهترین نمونه‌ها در مقایسه با سایر تیمارها معرفی گردیدند.

چکیده چربی شیر به‌دلیل تقاضای فزاینده، قیمت بالا و ترکیب منحصر‌به‌فرد آن همواره هدف دستکاری‌های متقلبانه با افزودن منابع گیاهی بوده است. به‌منظور بررسی کارایی روش‌های تشخیص خلوص کره، نمونه کره خالص گاوی، مارگارین و مخلوط کره و مارگارین مخلوط‌های 5، 10 و 15% مارگارین-کره تهیه شد و تحت آزمایش‌های تعیین خلوص کره شامل عدد یدی، ضریب شکست، اندیس رایشرمایسل، پولنسک و روش‌های دستگاهی شامل توسط کروماتوگرافی گازی و کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا به‌ترتیب برای تعیین پروفیل اسیدهای چرب و توکول‌ها جهت تشخیص افزودن مارگارین مورداستفاده قرار گرفتند. افزایش میزان مارگارین گیاهی در کره اثر معنی‌­داری (05/0P<) روی ضریب شکست، اندیس رایشرمایسل و پولنسک داشت. همچنین موجب افزایش درصد اسیدهای چرب غیراشباع اولئیک و لینولئیک و کاهش اسیدهای چرب اشباع میریستیک، پالمتیک و استئاریک شد، هرچند این اندیس‌­ها و پروفیل اسید چرب حتی با افزودن 15% مارگارین به کره در بازه منطبق بر استاندارد ملی ایران قرار داشتند. افزودن 10 و 15% مارگارین به کره نسبت اسیدهای چرب 0:C18:2/C8 را به‌ترتیب حدود 5/1 و 5/2 برابر افزایش داد و نسبت C14:0/C18:2 را به‌حدود نصف کاهش داد. میزان توکوفرول اندازه‌­گیری‌شده در کره خالص mg/kg 8/2±89/28 بود. همچنین با افزایش درصد مارگارین در کره تا سطح 15% علاوه‌بر مشاهده توکول­­‌های گیاهی γ+β-توکوفرول و γ+β-توکوترینول، میزان این توکول‌­ها به‌همراه α-توکوفرول و توکول کل نیز به‌طور معنی‌داری (05/0P<) افزایش پیدا کرد، به‌طوری‌که شناسایی تقلبات در سطوح 5% چربی­‌های گیاهی در چربی شیر با استفاده از آنالیز توکول­‌ها به‌راحتی امکان­‌پذیر شد.  

چکیده روغن پسته به‌دلیل داشتن اسیدهای چرب ضروری دارای خواص تغذیه‌ای و درمانی بسیار باارزشی است. روش استخراجی که برای به‌دست آوردن ترکیبات مؤثر از ماده خام مورداستفاده قرار می‌گیرد یک عامل بحرانی در کیفیت محصول خصوصاً در حفظ ارزش غذایی آن‌هاست. به‌منظور بررسی اثر تکنیک استخراج و نوع حلال بر ترکیب اسیدهای چرب روغن پسته، با استفاده از دو روش خیساندن و سوکسله و در هر روش با کمک حلال‌های ان هگزان، دی کلرومتان، اتیل استات و اتانول، روغن پسته استخراج گردید. ترکیب اسیدهای چرب روغن پسته استخراجی به‌وسیله کروماتوگرافی گازی تعیین گردید. مقایسات میانگین (دانکن در سطح 5 درصد) نشان داد که مقدار اسیدهای چرب اشباع و غیراشباع در روغن‌های استخراجی با روش و حلال‌های متفاوت دارای تفاوت آماری معنی‌دار بودند. در بین تکنیک-حلال‌های مورداستفاده، روش سوکسله-اتیل استات سبب استحصال بیشترین مقدار کل اسیدهای چرب غیراشباع (493/88 درصد) و روش خیساندن-اتانول سبب استحصال بیشترین مقدار کل اسیدهای چرب اشباع (70/13 درصد) گردید. بیشترین مقدار اسید اولئیک و اسید لینولنیک (به‌ترتیب 99/51 و 385/0 درصد) در روش سوکسله و بیشترین مقدار اسید لینولئیک (32/36 درصد) در روش خیساندن به‌دست آمد.

چکیده باکتری های لاکتوباسیلوس هتروفرمنتاتیو اختیاری با شرکت در مکانیسم های بیوشیمیایی، عامل ایجاد خصوصیات منحصر به فرد عطری و طعمی در فراورده های لبنی سنتی از جمله پنیر لیقوان هستند. یکی از اهداف عمده ی شناسایی فلور میکروبی غیرآغازگر در فراورده های لبنی سنتی، ضمن حفظ ذخایر ژنتیکی بومی، تولید صنعتی فراورده هایی با ویژگی های عطری و طعمی مشابه فراورده های لبنی بومی است. بر اساس مطالعه انجام شده با استفاده از روش های مورفولوژیکی و بیوشیمیایی برروی پنیر با دوره ماندگاری 4 ماهه، باکتری های Lb. plantarum، Lb. pentosus، Lb. paraplantarum،Lb. paracasei و Lb. casei شناسایی شدند. گستردگی لاکتوباسیلوسهای هتروفرمنتاتیو در پنیر لیقوان با توجه به زمان رسیدگی متغیر بود.

واژه های کلیدی: پنیر لیقوان، Lb. plantarum و Lb. casei

چکیده هدف اصل این مقاله بدست آوردن و بررسی داده های آزمایشگاهی مربوط به خشک کردن پیاز به کمک خشک کن غیر مداوم کابینتی و مدلسازی این فرآیند است. برای انجام این کار تعدادی مدل تجربی و رگرسیونی جهت برازش داده های آزمایشگاهی در نظر گرفته شده اند. از بررسی داده های آزمایشگاهی نتیجه می شود که خشک کردن پیاز فقط در ناحیه شدت نزولی اتفاق می افتد. این داده ها با 12 مدل تجربی و 74 مدل رگرسیونی متفاوت برازش شدند که از بین این مدل ها، مدل تجربی میدیلی کوک برای آزمایشات انجام شده در دمای 60، 70 ،80 و 90 درجه سانتی‌گراد به عنوان بهترین مدل انتخاب شد. همچنین در میان مدلهای رگرسیونی، مدل چند جمله ای درجه 10 برای تمام آزمایشات به عنوان بهترین مدل انتخاب شده است. در کل می توان نتیجه گرفت که در همه آزمایشات بهترین مدل چند جمله ای اندکی بهتر از بهترین مدل تجربی است.

واژه های کلیدی: خشک کردن، پیاز، مدلسازی، رطوبت

چکیده امروزه تولید محصولات کم‌چرب رو به افزایش بوده و روش‌های متعددی برای تولید محصولات با چربی کم وجود دارند که یکی از این روش‌ها استفاده از جایگزین‌های چربی می‌باشد. در این پژوهش از خامه صبحانه (30٪ چربی) به عنوان پایه تولید استفاده شد و اثر کنسانتره پروتئینی شیر (MPC) در مقادیر صفر، 6٪، 2/7٪، 3/8٪، 3/9٪، 2/10٪ و 1/11٪ وزنی/ وزنی، بر خصوصیات فیزیکوشیمیایی (آب انداختگی، ویسکوزیته ظاهری، pH، اسیدیته، چربی) و حسی خامه تولیدی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در مقایسه با نمونه شاهد با افزایش میزان MPC، اسیدیته و ویسکوزیته ظاهری به طور معنی‌داری افزایش و چربی، آب انداختگی و pH به طور معنی‌داری کاهش می‌یابند (05/0>P). همچنین نمونه‌های تولیدی در پارامترهای حسی رنگ و ظاهر, یکنواختی و بو امتیازات لازم را به دست آوردند اما در سایر موارد امتیاز قابل قبولی حاصل نگردید.

واژه های کلیدی: خامه کم‌چرب، MPC، جایگزین چربی, اسیدیته، ویسکوزیته ظاهری

چکیده یکی از مراحل تهیه روغن سویای خوراکی رنگبری روغن خام با استفاده از خاک رنگبر می‌باشد. پس از جدا کردن خاک رنگبر از روغن با استفاده از صافی، به دلیل جذب سطحی بالای این خاک، حدود 20 تا 40 درصد روغن در آن باقی می‌ماند که این سبب ضایعات مقدار زیادی روغن می‌شود. در این مطالعه به استخراج و بررسی روغن سویای باقیمانده در خاک رنگبر پرداخته شده‌است. به منظور تعیین اثر نوع گاز مصرفی در حین عبور روغن از صافی، ازجریان هوا و جریان گاز ازت برای تأمین فشار و خروج بیشتر روغن از خاک استفاده شد. روغن باقیمانده در خاک‌های مورد بررسی با استفاده از روش سوکسله استخراج شد و پس از تعیین درصد روغن موجود در آنها، برخی از خصوصیات فیزیکو شیمیایی روغن‌های استخراج شده بررسی شد. در نهایت نوع اسیدهای چرب روغن‌های مورد بررسی با دستگاه GC تعیین گشت.

چکیده برای استخراج ترکیب مورد نظر در نمونه عسل روش استخراج مایع- مایع هموژن به کار گرفته شد. پارامترهای موثر در راندمان استخراج به صورت یک متغییر در زمان بهینه سازی گردید که به صورت زیر می باشد :حجم متانول 5 میلی لیتر، حجم کلروفرم 5/1 میلی لیتر، مقدار نمک NaCl14گرم و حجم نمونه آب : 50 میلی لیتر در این روش مقدار دامنه خطی دینامیکی ppm 20-001/ با ضریب همبستگی9987/0 برای این ترکیب بدست آمد .دقت روش برای 12 استخراج و اندازه گیری در غلظتppm 19این ترکیب بر حسب انحراف استاندارد نسبی (%RSD) بین 5/6 و حدود تشخیص تا زیر001/0 بدست آمد .میزان بازیافت نیز در گستره % 2/86 تا % 4/95 تغییر می کند که نشان دهنده صحت خوب روش می باشد .روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا در فاز معکوس که مجهز به آشکارساز UV-Vis بود برای جداسازی و اندازه گیری ترکیب سم مورد نظر به کار رفت. جداسازی در دمای اتاق با استفاده از ستون18ZORBAX Eclipse XDB- C و فاز متحرک آب - متانول( v/v%40-60 )در مد ایزوکراتیک انجام شد.

چکیده در این پژوهش راندمان، ساختار اسید چرب و خصوصیات فیزیکوشیمیایی و کیفی روغن خام دانه مرو (Salvia macrosiphon, Boiss) مورد بررسی قرار گرفته است. اسیدهای چرب اصلی به ترتیب اسید آلفا لینولنیک ،اسید لینولئیک و اسید اولئیک بودند. نسبت اسیدهای چرب امگا 3 به امگا 6 ، 6/1 و نسبت کل اسیدهای چرب غیر اشباع به اشباع 23/7 بود که خصوصیات خوب تغذیه‌ای و همچنین حساسیت بالای روغن را نشان می‌دهد. خصوصیات فیزیکوشیمیایی از جمله عدد یدی، اسیدی، پراکسید، پارامترهای رنگی L، a و b و همچنین ضریب شکست مورد بررسی قرار گرفت که مقادیر آنها به ترتیب gI2/100g oil 7/168، 50/0، 9/1، 22/59، 09/5-، 94/22 و 4723/1به دست آمد. میزان کل ترکیبات فنولی، توکوفرولی و استرولی به ترتیب mg oil 22/165، mg/kg oil 59/629 و mg/kg oil 6/2540 بود. پایداری اکسایشی روغن دانه مرو نیز 94/3 ساعت بود.

چکیده شیر و محصولات لبنی جزء مواد غذایی هستند که همه روزه مصرف می‌شوند. حدود 70% چربی این محصولات را اسیدهای چرب اشباع تشکیل می‌دهد که این اسیدهای چرب اشباع می‌توانند موجب افزایش کلسترول کل و LDL شده و خطر بیماری‌های قلبی-عروقی را افزایش دهد. ازاین‌رو، اصلاح ترکیب چربی محصولات لبنی همچون ماست ضروری به‌نظر می‌رسد. گردو حاوی مقدار بالای اسیدهای چرب ضروری، آنتی اکسیدان‌ها و سایر ترکیبات سودمند است. ازاین‌رو، در این مطالعه پودر مغز گردو در مقادیر 0 (نمونه کنترل) 3، 6 و 9% به ماست اضافه شد و خصوصیات بافتی (سینرسیس و ویسکوزیته)، حسی و پروفایل اسیدهای چرب و ماده خشک در طول نگه‌داری، هر هفته به‌مدت 28 روز ارزیابی شد. طبق نتایج به‌دست‌آمده غنی‌سازی نمونه‌های ماست با پودر گردو و طول دوره نگه‌داری اثر معنی‌داری (05/0 ) روی تغییرات میزان سینرسیس و ویسکوزیته، پروفیل اسیدهای چرب و ماده خشک نمونه‌های ماست داشت. به‌طوری‌که نمونه کنترل سینرسیس بیشتر و ویسکوزیته و ماده خشک کمتردرمقایسه با نمونه‌های حاوی پودر گردو داشت. با اضافه نمودن پودر مغز گردو میزان اسیدهای چرب اشباع کاهش و میزان اسیدهای چرب غیراشباع افزایش یافت و به‌ترتیب اسیدهای چرب لینولئیک (18:2)، اولئیک (18:1)، α- لینولنیک (18:3)، پالمیتیک (16:0) و استئاریک (18:0) اسیدهای چرب نمونه‌های ماست حاوی پودر گردو را تشکیل دادند. در مورد ارزیابی های حسی، بالاترین امتیاز از نظر ویژگی حسی در روزهای 1، 7 و 14 نگه‌داری به‌ترتیب مربوط به نمونه‌های ماست حاوی 9% پودر گردو، ماست 6% و 3% گردوئی و ماست حاوی 3% پودر گردو بود. نتایج این مطالعه نشان داد که افزودن پودر گردو علاوه‌بر اصلاح ترکیب چربی ماست و غنی‌سازی آن از نظر اسیدهای چرب ضروری در بهبود بافت آن نیز مؤثر است.

چکیده روغن نباتی در کشور ما یک محصول استراتژیک محسوب می‌شود. میزان واردات این محصول حایز اهمیت بوده و به‌همین دلیل تلاش برای تولید روغن خام در داخل کشور، در حد رقابت با نوع وارداتی آن ازنظر هزینه تولید و نیز کیفیت، قابل توجه می‌باشد. این پژوهش تأثیر پارامترهای مرحله آماده‌سازی دانه روغنی بر کیفیت روغن خام استخراج‌شده با حلال را در مقیاس صنعتی با بیان جزییات عملکرد و شرایط کاری دستگاه‌ها بیان می‌کند. شاخص‌های کیفیت موردبررسی در این مطالعه میزان فسفر، اسید‌های چرب آزاد، پراکسید درنظر گرفته شده است. دانه روغنی مورداستفاده وارداتی و از کشور برزیل بود. دانه‌ها پس از مرحله تمیز شدن، دانه‌شکنی و پخت با استفاده از دستگاه‌های فلیکر، اکسپندر و پرس آماده‌سازی شدند. فلیک‌ها4، کلت‌ها5 و پرس کیک‎ها6 درنهایت برای روغن‌کشی با حلال به اکستراکتور انتقال یافتند. روغن حاصل از این سه روش مورد آزمون‌های کیفی قرار گرفت. با مقایسه نتایج آزمون‌های انجام‌شده بر روی نمونه‌های روغن استحصالی که به سه روش فوق آماده‌سازی شده بود، روغن حاصل از آماده‌سازی به‌روش SP، فسفاتید و درنتیجه میزان افت تصفیه کمتری نشان داد. در مقایسه کیفیت روغن خام، روش ESE بهترین کیفیت را ازنظر عدد پراکسید و روش SE بهترین کیفیت را ازنظر میزان اسیدهای چرب آزاد نشان داد. تفاوت معنادار نتایج آزمایشات، اهمیت کنترل پارامترهای مرحله آماده‌سازی دانه در خطوط تولید کارخانجات روغن‌کشی را نشان می‌دهد. نتایج این تحقیق می‌تواند در صنعت روغن کشی کشور مورداستفاده قرار گیرد.

چکیده درجه‌بندی میوه از نظر ویژگی‌های کیفی از جمله سفتی، مواد جامد محلول و اسیدیته، به‌صورت غیرمخرب در امر بازارپسندی آن تأثیر به‌سزایی دارد. در این پژوهش با استفاده از ترکیب تکنیک‌های پردازش تصویر و هوش مصنوعی، پیش‌بینی ویژگی‌های کیفی انبه رقم کلک‌ سرخ مورد بررسی قرار گرفته است. نمونه‌های مورد بررسی در دو تیمار دمایی 5، 15 و تیمار شاهد (24 درجه سانتی‌گراد) به مدت 48 ساعت قرار گرفتند. پس از آن به مدت 14 روز به‌صورت یک روز در میان تصویربرداری از نمونه‌ها انجام و ویژگی‌های رنگی از نواحی مورد نظر در محیط رنگی L*a*b استخراج شدند. پس از هر مرحله تصویربرداری میزان اسیدیته، قند و سفتی بافت اندازه‌گیری شد. به‌منظور بررسی ارتباط بین خصوصیات فیزیکوشیمیایی و مشخصه‌های تصویری بین نمونه‌ها، شبکه عصبی چندلایه پرسپترون ایجاد و آموزش داده شد. از این شبکه تربیت شده به‌منظور پیش بینی ویژگی‌های فیزیکی از روی مشخصه‌های رنگی استفاده شد. متغیرهای ورودی به شبکه شامل تیمار دمایی در سه سطح (شاهد، 15 و 5 درجه سانتی‌گراد)، کانال‌های رنگی (L, a, b) و میزان انحراف معیار کانال‌های رنگی (stdL, stda, stdb) است. متغیرهای خروجی نیز شامل قند، اسیدیته و سفتی بافت است. نتایج حاصل از پیش‌بینی مدل شبکه عصبی نشان داد که دقت مدل در مرحله آزمون برای پیش‌بینی فاکتورهای اسیدیته، قند و سفتی بافت به‌ترتیب برابر با 45، 85، 88 درصد است؛ بنابراین هرچند دقت مدل شبکه عصبی برای پیش‌بینی اسیدیته از روی فاکتورهای رنگی نمونه­های انبه پایین بود، اما شبکه عصبی مبتنی بر ماشین بینایی قادر به پیش‌بینی فاکتورهای سفتی و قند با دقت بالا است.

چکیده شیر بازساخته یک محصول جایگزین شیر است. اجزای شیر بازساخته به‌راحتی قابل تنظیم‌تر از شیر است. نسبت اجزای شیر به‌طور مستقیم بر کیفیت محصول تاثیر می‌گذارد. با استفاده از هدایت الکتریکی می‌توان اطلاعات ارزشمندی در مورد کیفیت مواد مختلف از جمله مواد غذایی به‌دست آورد و به‌وسیله این روش، به‌عنوان یک ابزار ساده و کاربردی، کیفیت بسیاری از مواد غذایی را کنترل نمود. هدف از انجام این تحقیق بررسی هدایت الکتریکی شیر بازساخته تحت تاثیر دما، درصد پروتئین و درصد لاکتوز است. برای بررسی اثر درصد پروتئین (1، 2 و 3 درصد)، درصد لاکتوز یا قند (4، 6 و 8 درصد) بر هدایت الکتریکی شیر از پودر شیر خشک که خالص و بدون مکمل غذایی می‌باشد، در این تحقیق استفاده شد. برای افزایش درصد لاکتوز پودر شیر خشک از پودر لاکتوز، برای افزایش پروتئین از پودر کازئینات سدیم و برای به حجم رساندن نمونه‌ها از آب مقطر استفاده شد. کل آزمایشات در 3 سطح دمایی (50، 55 و 60 درجه سلسیوس) صورت گرفت. نتایج نشان داد که متغیرهای دما، درصد پروتئین و درصد لاکتوز بر هدایت الکتریکی شیر بازساخته تاثیر معنی‌داری داشتند. با افزایش درصد پروتئین و دمای شیر بازساخته، هدایت الکتریکی آن به‌طور معنی‌دار افزایش یافت. با افزایش درصد لاکتوز، هدایت الکتریکی شیر بازساخته به‌طور معنی‌دار کاهش یافت. بیشترین و کمترین مقدار هدایت الکتریکی شیر بازساخته به‌ترتیب mS/cm 7/5 در دمای 60 درجه سلسیوس، لاکتوز 4 درصد و پروتئین 3 درصد و mS/cm 31/2 در دمای 50 درجه سلسیوس، لاکتوز 8 درصد و پروتئین 1 درصد حاصل شد.