با همکاری انجمن علوم و صنایع غذایی ایران
نوع مقاله: مقاله پژوهشی انگلیسی
فناوری مواد غذایی

فعالیت آنتی‌اکسیدانی اولئورزین لیکوپن و کلروفیل و پایداری فنولی عصاره زرشک در فرمولاسیون کیک فنجانی

دوره 17، شماره 3، مرداد و شهریور 1400، صفحه 39-52

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2020.39667.0

آزاده رنجبر ندامانی

چکیده کاربرد عناصر رنگی در فرمولاسیون مواد غذایی نقش کلیدی در سلامت عمومی بازی می‌کند. کاربرد رنگدانه‌های طبیعی در سلامت بشر مفید است. بیشتر رنگدانه‌های طبیعی نقش‌های اضافی مانند آنتی‌اکسیدانی و ضدمیکروبی نیز دارند. رنگدانه‌های طبیعی در مواد غذایی و به‌ویژه در فرمولاسیون کیک، یک ظاهر جذاب برای جلب کودکان ایجاد می‌کند. در این مطالعه، اثر سه رنگدانه لیکوپن، کلروفیل و عصاره زرشک کوهی در کیک فنجانی بررسی شد. مقادیر صفر، 5/0، 1، 5/1، و 2% استفاده شدند. رطوبت، افزایش حجم، تخلخل، پارامترهای رنگی، فنول کل، اثرات آنتی‌اکسیدانی رنگدانه‌ها، و ویژگی‌های حسی ارزیابی شدند. نتایج نشان دادند تمام رنگ‌های طبیعی حجم کیک، تخلخل و پایداری اکسیداتیو را افزایش دادند. همچنین باعث کاهش رطوبت و اکسیداسون لیپیدی نمونه‌ها شدند. پارامترهای قرمز، سبز و آبی کیک‌ها به‌ویژه در نمونه حاوی عصاره زرشک بعد از پخت کاهش یافتتد. ارزیابی حسی نشان داد رنگ، طعم و بوی کیک‌های حاوی لیکوپن و کلروفیل بیشترین امتیاز را به‌دست آوردند. کیک‌های حاوی عصاره زرشک کمترین امتیاز را در رنگ، مزه و بو داشتند اما بافت و تخلخل با سایر نمونه‌ها برابر بودند. درنهایت می‌توان نتیجه گرفت که لیکوپن اولئورزین پذیرش بارزی در ارزیابی حسی، اثرات آنتی‌اکسیدانی، و ویژگی‌های فیزیکی کیک از خود نشان داد. نتایج می‌توانند برای محققین و صنایع غذایی مفید باشند. زیرا اولئورزین لیکوپن یک فعالیت آنتی‌اکسیدانی بارز بعد از 3 هفته نگهداری کیک‌ها از خود نشان داد. همچنین فنل کل عصاره زرشک بعد از سه هفته پایداری مطلوبی را دارا بود. به‌ویژه اینکه آزمونگرهای حسی عکس العمل بارزی نسبت به کیک رنگی از خود نشان داده و آن‌ها را برای مصرف جذاب می‌دانستند.

مطالعه ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی/ میکروبی و پروفیل کروماتوگرافی گازی ماست سین بیوتیک

دوره 15، شماره 3، مرداد و شهریور 1398، صفحه 45-59

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v15i3.76798

نسیبه عبودی، محمد علیزاده خالد آباد، سجاد پیرسا

چکیده ماست سین‌بیوتیک با افزودن پروبیوتیک‌های هوازی (لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس) و بی‌هوازی (بیفیدوباکتریوم بیفیدوم) و اینولین به داخل ماست تهیه شد. اثرات پروبیوتیک‌های هوازی و بی‌هوازی، زمان نگهداری و اینولین بر خواص فیزیکوشیمیایی/ میکروبی ماست سین‌بیوتیک از نظر اسیدیته، ویسکوزیته، سینرزیس و میزان بار میکروبی مورد بررسی قرار گرفت. برای استخراج و شناسایی پروفیل مواد فرار (مساحت سطح کلی پیک‌ها و ارتفاع کلی پیک‌ها) نمونه‌های ماست از روش ریز استخراج از فضای فوقانی با فاز جامد- کروماتوگرافی گازی (HS-SPME-GC) به‌وسیله فیبر نانوساختار پلی‌آنیلین استفاده شد. برای بررسی اثر نوع پروبیوتیک (هوازی و بی‌هوازی)، درصد اینولین و زمان نگهداری ماست بر روی خواص فیزیکوشیمیایی/ میکروبی ماست سین‌بیوتیک از طرح آماری مرکب بهینه استفاده شد. نتایج نشان داد که پروبیوتیک‌های هوازی و بی‌هوازی، اینولین و زمان نگهداری ماست بر ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی ماست تاثیر می‌گذارند و ارتباط معنی‌داری بین خواص فیزیکو شیمیایی ماست و پروفیل مواد فرار کروماتوگرافی گازی (مساحت سطح کلی پیک‌ها و ارتفاع کلی پیک‌ها) وجود دارد. تحقیق ارائه شده، محاسبه بار میکروبی از طریق بررسی مساحت سطح کلی پیک‌ها و ارتفاع کلی پیک‌های نمونه‌های ماست را امکانپذیر می‌سازد.

زیست فناوری مواد غذایی

بررسی خواص آنتی‌اکسیدانی و آنتی‌باکتریالی عسل زنبور عسل کوچک Apis florea Fabricius (Hymenoptera: Apidae) علیه Helicobacter pylori

دوره 19، شماره 3، مرداد و شهریور 1402، صفحه 49-63

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2023.81933.1248

شبنم پری چهره، غلامحسین طهماسبی، محمد اسلام پناه، پژواک خاکی

چکیده هلیکوباکتر پیلوری با آلوده‌سازی دستگاه گوارش فوقانی، منجر به آسیب‌دیدگی در مخاط شده و امکان ابتلا به سرطان لوله گوارش را بویژه در مردان افزایش می‌دهد. با توجه به اینکه امکان درمان آن با روش‌های سنتی همیشه به طور موثری امکان‌پذیر نیست، بنابراین تا زمان تهیه واکسن علیه آن، یافتن روش‌های ایمن تر مبارزه با این باکتری بسیار حائز اهمیت است. عسل یک مکمل غذایی با محتوای کربوهیدرات بالا و فعالیت آنتی‌اکسیدانی و همچنین طیف وسیع ضد میکروبی است که در سال‌های اخیر به عنوان یکی از روش‌های مقابله با طیف گسترده‌ای از عوامل میکروبی از جملهH. pylori  مطرح بوده است. در این پژوهش برای نخستین بار خواص آنتی‌اکسیدانی و آنتی‌باکتریالی 15 نمونه عسل زنبور عسل کوچک A. florea جمع‌آوری شده از بوشهر، دزفول، ایرانشهر، چابهار، رودان، جهرم و جیرفت مورد بررسی قرار گرفت. ترکیبات فنلی، فلاونوئیدی، پروتئین و ترکیبات معدنی عسل‌های جمع‌آوری شده مورد بررسی قرار گرفت. همچنین خواص آنتی‌اکسیدانی عسل‌ها با استفاده از سه روش DPPH، FRAP و ABTS و خواص ضدباکتریایی در شرایط درون‌تنی و برون‌تنی ارزیابی شد. نتایج نشان داد که همبستگی مثبت و معنی‌داری بین خواص آنتی‌اکسیدانی و آنتی‌باکتریالی عسل‌ها وجود دارد. همچنین براساس نتایج بدست آمده بیشترین خواص آنتی‌باکتریالی علیه هلیکوباکتر پیلوری مربوط به عسل کنار بوشهر بود. طبق نتایج بدست آمده علت تفاوت قدرت آنتی‌اکسیدانی و ضد میکروبی مشاهده شده در بین نمونه‌های عسل به دلیل تفاوت در تنوع فلور گیاهی منطقه و تفاوت جغرافیایی مناطق جمع‌آوری عسل بوده است. بررسی قدرت ضد میکروبی در این پژوهش نشان داد، عسل توانایی بالایی در جلوگیری از آلودگی و نیز درمان آلودگی و التهاب ایجاد شده در دستگاه گوارش به وسیله باکتری هلیکوباکتر پیلوری را داشته است و می‌تواند در کنار سایر روش‌های موجود، در درمان آلودگی به این باکتری مورد استفاده قرار گیرد.

شیمی مواد غذایی

حفظ کیفیت اورلاندو تانجلو طی انبار با کاربرد قبل از برداشت ملاتونین و پس از برداشت پوشش زانتان

دوره 20، شماره 3، مرداد و شهریور 1403، صفحه 49-64

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2024.87553.1324

سکینه ملایی محمد آبادی، سمیه رستگار

چکیده این مطالعه با هدف تعیین تأثیر محلول‌پاشی قبل از برداشت ملاتونین و غوطه‌وری پس از برداشت صمغ زانتان بر کیفیت پس از برداشت میوه نارنگی Orlando tangelo  انجام شد. پس از انتخاب درختان مناسب و یکنواخت، محلول‌پاشی ملاتونین در سه غلظت0 میکرومولار 100 میکرومولار و 200 میکرومولار انجام شد. محلول‌پاشی یک ماه قبل از برداشت انجام شد و سه بار در فواصل یک هفته تکرار شد. علاوه بر این، میوه‌ها پس از برداشت در دو غلظت مختلف صمغ زانتان (0/1 و 0/2 درصد) غوطه‌ور شدند، میوه‌ها در انبار سرد در دمای 1 ± 5 درجه سانتی‌گراد نگهداری شدند. ارزیابی خصوصیات میوه در زمان برداشت و پس از 45 و 90 روز نگهداری در سردخانه انجام شد. نتایج نشان داد که محلول‌پاشی ملاتونین با غلظت 100 میکرومولار بیشترین وزن میوه و گوشت را نشان داد. علاوه بر این، تیمار ملاتونین منجر به سطوح بالاتر اسید اسکوربیک و افزایش اسیدیته میوه نسبت به شاهد شد. در طول نگهداری، میوه‌های تیمار شده با پوشش ملاتونین و زانتان کیفیت بهتری نسبت به شاهد نشان دادند. در پایان آزمایش، کمترین کاهش وزن در میوه‌های تیمار شده با 200 میکرومولار ملاتونین + 0/1 درصد زانتان مشاهده شد. بیشترین مقدار اسید اسکوربیک در 100 میکرومولار ملاتونین + 0/1 درصد زانتان مشاهده شد. حداکثر فعالیت آنتی‌اکسیدانی در 100 میکرومولار و 200 میکرومولار + 0/1 درصد زانتان و همچنین 100 میکرومولار ملاتونین به تنهایی مشاهده شد. به‌طور کلی، یافته‌ها نشان می‌دهند که محلول‌پاشی قبل از برداشت و استفاده از پوشش‌ زانتان می‌تواند استراتژی‌های مؤثری برای حفظ کیفیت Orlando tangelo در طول انبارمانی سرد باشد.

شیمی مواد غذایی

توسعه فیلم‌های فعال PCL/β-گلوکان غنی‌شده با عصاره‌های طبیعی و نانوذرات طلا برای بسته‌بندی خمیر ماهی تیمار شده با پلاسمای سرد

دوره 22، شماره 1، فروردین و اردیبهشت 1405، صفحه 51-72

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2025.96443.1508

امیر افشار اصدق، سجاد پیرسا، میرخلیل پیروزی فرد

چکیده نگرانی‌های فزاینده در مورد بسته‌بندی‌های پلاستیکی مرسوم به‌دلیل عدم تجزیه‌پذیری، خطر انتقال ترکیبات سمی به مواد غذایی و آلودگی محیط‌زیست، توسعه جایگزین‌های سازگار با محیط‌زیست مانند فیلم‌های خوراکی و زیست‌تخریب‌پذیر را ضروری کرده است. این مطالعه با هدف توسعه یک سیستم بسته‌بندی فعال بر اساس فیلم نانوکامپوزیتی پلی‌کاپرولاکتون/بتا-گلوکان (PCL-BG) اصلاح‌شده با عصاره جفت میوه بلوط (OFPE)، عصاره هسته زردآلو (AKE) و نانوذرات طلا (AuNPs) و استفاده از آن برای بسته‌بندی خمیر ماهی که قبلاً با پلاسمای سرد تیمار شده بود، انجام شد. ارزیابی خواص ضد باکتریایی فیلم نشان داد که ترکیبات فعال اثر مهاری قوی دارند، به‌طوری‌که بزرگترین هاله‌های مهاری 27.78 میلی‌متر در برابر باسیلوس سرئوس و 21.38 میلی‌متر در برابر اشریشیا کلی در فیلمی با بالاترین غلظت عصاره مشاهده شد. تجزیه و تحلیل حرارتی (DSC) بهبود قابل توجهی در پایداری حرارتی نشان داد، به‌طوری‌که دمای ذوب فیلم کامپوزیت نهایی به 81.6 درجه سانتی‌گراد افزایش یافت. ارزیابی‌های میکروبیولوژیکی و شیمیایی طی 30 روز نگهداری نشان داد که تیمار ترکیبی به‌طور قابل توجهی (p < 0.05) رشد میکروبی (شمارش کل میکروبی زنده) را کاهش داد، تولید ترکیبات نیتروژن فرار (TVB-N) را کاهش داد، اکسیداسیون لیپید (TBA) را کنترل کرد و پایداری pH و پذیرش حسی را حفظ کرد. مدل‌های رگرسیون برای همه پارامترهای کیفی، دقت و قدرت پیش‌بینی بالایی را نشان دادند (R² > 99.27%). این مطالعه به وضوح اثربخشی استراتژی ترکیبی پلاسمای سرد و بسته‌بندی فعال را در حفظ کیفیت و افزایش ماندگاری خمیر ماهی نشان می‌دهد.

محاسبه عددی اندیس F و L سیال خوراکی غیرنیوتنی طی استرلیزاسیون بر حسب هندسه قوطی

دوره 14، شماره 6، بهمن و اسفند 1397، صفحه 113-125

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v0i0.71219

آزاده رنجبر ندامانی

چکیده مقدار درجه انتقال حرارت در ناحیه سرد دیسپرسیون نشاسته 5/3 % طی استرلیزاسیون در قوطی دارای 10% سرفضا شبیه سازی شد. از نرم‌افزار محاسبات عددی COMSOL ورژن 1/4 استفاده شد و معادلات مربوط به انرژی، جابه‌جایی، و پایستگی با استفاده از روش حجم محدود حل شدند. اثر هندسه قوطی (استوانه با ابعاد 10× 6/6 × 10 سانتی‌متر و مخروط با ارتفاع 10 سانتی‌متر و قطر 5 سانتی‌متر به شکل عمودی رو به بالا و رو به پایین) بر پارامتر نفوذ حرارتی (j) و کشندگی میکروبی (L) در ناحیه سرد بررسی شد. درجه حرارت ناحیه سرد توسط یک ترموکوپل پایش و با نتایج پیش‌بینی شده نرم‌افزار مقایسه شد. مشخص شد که قوطی مخروطی شکل سریعترین انتقال حرارت طی استرلیزاسیون را داراست. همچنین هندسه قوطی اثر معنی‌داری بر شکل، موقعیت، دمای نهایی، پارامتر j، L و F ناحیه سرد دارد.

بررسی تغییرات سفتی و بافت میوه گلابی در بارگذاری نیروهای مختلف و دوره‌های متفاوت انبارداری با شبکه عصبی مصنوعی

دوره 15، شماره 6، بهمن و اسفند 1398، صفحه 113-132

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v15i6.75049

محمد واحدی ترشیزی، محسن آزادبخت

چکیده در این تحقیق به بررسی اثر نوع بارگذاری‌های دینامیکی و استاتیکی و دوره انبارداری بر میزان سفتی گلابی پرداخته شد. برای این کار ابتدا گلابی‌ها به سه گروه 27 تایی برای سه بارگذاری استاتیکی لبه نازک، استاتیکی لبه پهن و دینامیکی دسته‌بندی شده و بارگذاری شدند. هر یک از گروه‌های بارگذاری شده در سه دوره 5، 10 و 15 روزه انبار دار شده و بعد از هر دوره انبارداری با استفاده از آزمون غیرمخرب CT-Scan از تغییر بافت گلابی‌ها عکس‌برداری شد و سپس میزان سفتی بافت گلابی با استفاده از سفتی‌سنج اندازه‌گیری شد. همچنین داده‌ها با استفاده از دو شبکه مصنوعی MLP و RBF شبیه‌سازی و مورد بررسی قرارگرفت. نتایج نشان داد که با افزایش دوره انبارداری و میزان نیروی بارگذاری در هر سه نوع بارگذاری میزان سفتی به‌طور معنی داری (سطح 1%) کاهش یافت. همچنین بافت گلابی در بارگذاری دینامیکی به شدت نسبت به دوبارگذاری دیگر تخریب شده است. بهترین مقادیر شبکه عصبی مصنوعی برای فشار لبه پهن (12 نرون- RBF) (R2 Wide edge= 0.9738– RMSE Wide edge= 0.3419- MAE Wide edge= 0.268) و برای فشار لبه نازک(4 نرون -RBF) (R2Thin edge= 0.9946– RMSE Thin edge=0.170977- MAE Thin edge= 0.133) و در نهایت برای بارگذاری دینامیکی (8 نرون- RBF) (R2 Dynamic loading = 0.9933– RMSE Dynamic loading =0.230- MAE Dynamic loading=0.187) بوده است.

اثر اولتراسوند حمام و پروب در ترکیب با محلول‌های آب‌نمک و آب‌نمک-پلی‌فسفات بر خواص کیفی و بافتی گوشت گاو

دوره 13، شماره 6، بهمن و اسفند 1396، صفحه 117-130

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v1396i13.63782

محمدحسین نایلی، رضا اسماعیل زاده کناری

چکیده تکنیک‌های مختلف مکانیکی، آنزیمی و شیمیایی برای بهبود کیفیت گوشت استفاده می‌شود. چنین تکنیک‌هایی معایبی مانند زمان­‌بر بودن و آسیب رساندن به شاخص‌های کیفی گوشت دارند. اولتراسوند به‌عنوان یک روش مؤثر برای اصلاح خواص تکنولوژیکی و ترد کردن گوشت استفاده می‌شود. نمونه‌های گوشت (از قسمت قلوه­گاه) درون محلول نمکی یا مخلوطی از محلول آب‌نمک-پلی‌فسفات در التراسوند حمام (در فرکانس 37 کیلوهرتز) و پروب (20 کیلوهرتز) در دماهای 30، 40 و 50 درجه سانتی‌گراد به‌مدت 20، 25 و 30 دقیقه تحت تیماردهی قرار گرفتند. تغییرات خواص تکنولوژیکی و بافتی نمونه‌های گوشتی موردبررسی قرار گرفت. نتایج افزایش pH (از 55/5 برای نمونه کنترل تا 14/7)، ظرفیت نگهداری آب (WHC) (از 00/20% برای نمونه کنترل تا 38.15%)، ظرفیت اتصال آب (WBC) (از 63/12% برای نمونه کنترل تا 65/31%) و یک کاهش در افت خونابه (از 50/12% برای نمونه کنترل تا 21/3%)، افت پخت (از 70/36% برای کنترل تا 46/16%) را نشان داد. همچنین پارامترهای بافتی از جمله سختی و قابلیت جویدن کاهش، درحالی‌که تردی افزایش یافت. به‌طورکلی، تیمار اولتراسوند پروب درون محلول ترکیبی آب نمک-پلی‌فسفات کارآمدتر بود. می‌توان نتیجه گرفت که التراسوند یک روش مؤثر برای بهبود کیفیت گوشت می‌تواند باشد.

تولید شیر شتر پروبیوتیک غنی‌سازی‌شده با پودر پوست انار

دوره 16، شماره 6، بهمن و اسفند 1399، صفحه 123-132

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v16i6.89179

سید محسن مرتضوی، حسین جلالی، سیدحمیدرضا ضیاءالحق

چکیده در این مطالعه، از باکتری پروبیوتیک Lactobacillus acidophilus با درصدهای مختلف پودر پوست انار (صفر، 5/0، 1 ، 5/1 و 2 درصد) برای تولید یک نوشیدنی فراسودمند مبتنی بر شیر شتر استفاده شد. خصوصیات فیزیکوشیمیایی، آنتی‌اکسیدانی و حسی نوشیدنی‌های حاصل ارزیابی شد. نتایج نشان داد که غنی‌سازی شیر با پودر پوست انار باعث بهبود بقای باکتری‌های پروبیوتیک از 95/6 به Log CFU/ml 35/7 می‌شود. با افزودن پوست انار به نوشیدنی‌ها، فعالیت آنتی‌اکسیدانی آن‌ها در روش مهار رادیکال‌های آزاد DPPH، مهار رادیکال‌های آزاد ABTS و قدرت احیاکنندگی، به‌ترتیب از 7 به 33/85، 13/9 به 66/93 و 126/0 به 435/0 افزایش یافت. مطالعات رئولوژیکی نشان داد که افزودن پودر پوست انار به نوشیدنی‌ها باعث افزایش ویسکوزیته آن‌ها از 65/5 به mPa 5/21 می‌شود. افزودن پودر پوست انار همچنین باعث تغییر عوامل رنگ (L*، a* و b*) شد و افزایش پودر پوست انار رنگ قرمز و زرد در نمونه‌ها را افزایش داد. همچنین، نتایج ارزیابی حسی، ازجمله طعم، ظاهر، بو و پذیرش کلی نشان داد که نوشیدنی‌های تولیدشده موردپسند مصرف‌کنندگان قرار گرفته‌اند. بااین‌حال، نتایج ارزیابی حسی نشان داد که افزودن درصد بالای پودر پوست انار به نوشیدنی‌ها می‌تواند میزان پذیرش حسی محصول نهایی را کاهش دهد.

تولید و ارزیابی فیلم نانوکامپوزیتی کیتوزان-‌مونت‌موریلونیت حاوی اسانس مرزه (Satureja hortensis)

دوره 13، شماره 6، بهمن و اسفند 1396، صفحه 131-143

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v1396i13.64248

وحید علیزاده، حسن برزگر، بهزاد ناصحی، وحید سماواتی

چکیده در تحقیق حاضر، خصوصیات فیزیکوشیمیایی و ضدمیکروبی فیلم‌های فعال نانوکامپوزیتی کیتوزان-نانورس حاوی مقادیر مختلف اسانس مرزه (5/0، 1 و 2 درصد حجمی/حجمی) موردارزیابی قرار گرفت. با افزودن اسانس به فیلم‌ها، مقاومت به کشش، کاهش و کشش‌پذیری فیلم‌ها، به‌طور معنی‌داری افزایش پیدا کرد. نتایج نشان داد که از بین نمونه‌های فیلم موردآزمون، فیلم شاهد دارای کمترین میزان نفوذپذیری نسبت به عبور بخار آب بود. همچنین با افزایش غلظت اسانس، حلالیت در آب و شفافیت فیلم‌ها کاهش یافت. نتایج آزمون گرما وزن‌سنجی (TGA) نشان داد که فیلم‌های حاوی اسانس مرزه نسبت به فیلم شاهد دارای دمای تخریب بالاتری هستند. در ادامه خصوصیات ساختاری و مورفولوژیکی فیلم‌های نانوکامپوزیتی، به‌وسیله روش پراش پرتو ایکس (XRD) و میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) موردبررسی قرار گرفت. فیلم‌های حاوی اسانس مرزه، روی باکتری‌های گرم مثبت ( Bacillus cereus و  Staphylococcus aureus) نسبت به باکتری‌های گرم منفی (Escherichia coli و Salmonella typhimurium) تأثیر بازدارندگی بیشتری داشتند. درنهایت نتایج نشان داد که اسانس مرزه می‌تواند به‌عنوان یک ماده ضدباکتری طبیعی در ساخت فیلم‌های زیست‌تخریب‌پذیر ضدمیکروب مورداستفاده قرار گیرد.

فناوری مواد غذایی

ارزیابی ویژگی‏ های فیزیکوشیمیایی و بافتی پنیر پیتزای تقلیدی کم چرب و کم‌سدیم

دوره 19، شماره 6، بهمن و اسفند 1402، صفحه 143-166

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2023.84481.1283

معصومه مهربان سنگ آتش، مریم دادرس مقدم، سید علی مرتضوی، هانیه یاربی

چکیده رشد روزافزون بیماری‏های قلبی عروقی، فشار خون بالا، سفت شدن دیواره رگ‏ها و همچنین چاقی در بسیاری از کشورها، پنیر پیتزای کم‌چرب و کم‌سدیم را به یکی از موضوعات مورد مطالعه در سراسر جهان تبدیل کرده است. اثرات چهار متغیر مستقل شامل اینولین (025/0-0 درصد)، نشاسته پیش‌ژلاتینه (5/0- 0 درصد)،NaCl  (1-35/0 درصد) وKCl  (1-35/0 درصد) مورد بررسی قرار گرفت. محتوای چربی پنیر پیتزای تقلیدی با افزایش سطوح جایگزینی اینولین و نشاسته به‌طور قابل توجهی به 91/11 درصد کاهش یافت (05/0 > P). همچنین مقادیر رطوبت و pH آن به‌طور معنی‏داری متفاوت بود (05/0> p). افزایش سطوح نشاسته پیش‌ژلاتینه شده و اینولین باعث کاهش سختی (از 04/5 به 55/3) و چسبندگی (از 89/4368 به 54/1640 درصد) شد، اما چسبندگی (از 365/0 به 43/0) و فنریت (از 5/0 به 4/0) را افزایش داد. افزودن NaCl و KCl، سختی محصول را افزایش داد. افزودن اینولین و نشاسته، *a را کاهش داده‌اند. *b با افزایش اینولین کاهش می‌یابد و با افزایش نشاسته اصلاح شده افزایش می‌یابد. فرمول حاوی 19/0 درصد اینولین، 4/0 درصد نشاسته پیش‌ژلاتینه، 35/0 درصد NaCl و 5/0 درصد KCl به‌عنوان فرمولاسیون بهینه برای پنیر تقلیدی کم‌چرب یافت شد. نتایج تصاویر میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) نشان داد که کریستال‌های اینولین در فاز پیوسته انباشته شده‌اند که می‌تواند منجر به تغییرات مهمی در ویژگی‌های حسی و بافتی شود. این مطالعه به این نتیجه رسید که اینولین یا نشاسته را می‌توان برای جایگزینی تا 6/3 درصد از چربی موجود در پنیر پیتزا تقلیدی و 35/0 درصد NaCl و 5/0 درصد KCl برای کاهش محتوای سدیم محصول استفاده کرد.

زیست فناوری مواد غذایی

تولید ژل شیرسویا تخمیری: تأثیر لاکتیک اسید باکتری‌های مختلف بر ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی

دوره 20، شماره 6، بهمن و اسفند 1403، صفحه 155-169

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2024.89764.1366

فاطمه رحمانی، علی مویدی، مرتضی خمیری، محبوبه کشیری

چکیده امروزه فرآورده‌های گیاهی جایگزین لبنی توجه زیادی را به خود جلب نموده است. با این حال، ویژگی­های بافتی و حسی نامطلوب این محصولات پذیرش آن­ها را محدود کرده است. بطور کلی استفاده از باکتری­های لاکتیک اسید، به‌عنوان رویکردی نویدبخش برای توسعه آنالوگ­های لبنی بر پایه گیاه پیشنهاد شده است. در این مطالعه، پتانسیل سه باکتری اسید لاکتیک پروتئولیتیک در ایجاد ژل شیرسویا مورد مقایسه قرار گرفت و تأثیر آن­ها بر ویژگی­های فیزیکو-شیمیایی ژل حاصله بررسی شد. Lactiplantibacillus plantarum MCM4، Streptococcus thermophilus و Weissella confusa MDM8 به ماتریس شیر سویا تلقیح و تا رسیدن به pH حدود 4.7 گرمخانه‌گذاری شد. به‌منظور درک تأثیر سرعت اسیدیفیکاسیون و فعالیت پروتئولیتیک کشت­های آغازگر مورد استفاده، سینرزیس، شمارش سلولی، محتوای آمینواسید آزاد (به روش اورتوفتال آلدهید)، الگوی SDS-PAGE و پارامترهای بافتی ژل حاصله ارزیابی شد. هر سه سویه باکتریایی، توانستند شیر سویا را منعقد کنند، با این حال L. plantarum MCM4 فعالیت تولید اسید سریع‌تری در دمای 37 درجه سانتی‌گراد نشان داد. بین سه سویه‌ مورد مطالعه، از نظر شمارش سلولی و فعالیت پروتئولیتیک در طی تخمیر تفاوت معنی‌داری وجود داشت (0.05>p). همچنین مقدار سینرزیس نیز در بین ژل‌های به‌دست آمده متفاوت بود و در محدوده 61% (نمونه تخمیر شده با S. thermophilus) تا 69.5% (نمونه تخمیر شده با L. plantarum MCM4) قرار داشت. علاوه بر این، سه سویه مورد مطالعه توانستند پروتئین‌های اصلی سویا را در طول تخمیر، هیدرولیز کنند. تجزیه و تحلیل بافت نشان داد که تخمیر شیر سویا با W. confusa MDM8 منجر به ژل سویا با سفتی و قوام بالاتر شده است، در حالی‌که نمونه تخمیر شده با L. plantarum MCM4 دارای چسبندگی و شاخص ویسکوزیته بالاتری بود. به‌طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که L. plantarum MCM4، W. confusa MDM8 و S. thermophilus را می‌توان به‌عنوان کشت‌های آغازگر برای تولید ژل‌های جدید شیر سویا با ویژگی‌های مناسب معرفی کرد.

مهندسی مواد غذایی

بهینه‌سازی روش‌های استخراج متداول با حلال فوق داغ جهت استخراج ترکیبات پلی‌فنلی از برگ گیاه نوروزک

دوره 22، شماره 3، مرداد و شهریور 1405، صفحه 285-302

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2026.97188.1537

محبوبه سرابی جماب، الهه منصوری، آرام بستان

چکیده کارایی روش استخراج در بازیابی ترکیبات فنلی زیست‌فعال به شدت به مکانیسم و شرایط عملیاتی آن وابسته است. پلی‌فنول‌ها از برگ‌های گیاه نوروزک با استفاده از روش‌های متداول استخراج با حلال و فوق داغ استخراج شدند. طرح آزمایشی مرکب مرکزی از روش آماری سطح پاسخ برای ارزیابی اثرات نسبت حلال، دما و زمان بر بازده فرآیند و محتوای فنلی کل به کار گرفته شد. بهینه‌سازی نشان داد که اصلاح در فرآیند استخراج تا حد زیادی بر راندمان روش استخراج تأثیر می‌گذارد. طبق نتایج، روش استخراج با حلال فوق داغ در مقایسه با روش استخراج متداول با حلال به‌طور قابل توجهی کارآمدتر بود و بالاترین بازده 53.29 درصد و محتوای فنلی کل 737.21 میلی‌گرم معادل اسید گالیک به گرم عصاره استخراج شده تحت شرایط بهینه (25.17 درصد حلال اتانولی در دمای استخراج 160 درجه سانتی­گراد به‌مدت 28.97 دقیقه) به‌دست آمد. در مقابل، بهینه‌سازی روش استخراج متداول با حلال، حداکثر بازده استخراج و فنول کل را به‌ترتیب به 30.96 درصد و 693.23 میلی­گرم معادل اسید گالیک به گرم عصاره استخراج شده (با استفاده از 50 درصد حلال اتانولی در دمای استخراج 82.57 درجه سانتی­گراد به‌مدت 103.31 دقیقه) رساند. این اولین گزارش در مورد بهینه‌سازی استخراج ترکیبات فنولی با حلال فوق داغ از برگ‌ گیاه نوروزک است.

شیمی مواد غذایی

فلزات سنگین در برخی سبزیجات، خاک و آب در مناطق صنعتی و غیرصنعتی منطقه مرکزی ایران

دوره 21، شماره 6، بهمن و اسفند 1404، صفحه 645-655

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2025.94093.1451

اشکان نصراصفهانی، نفیسه زمین‌دار، سعید پایداری، هانیه رضایی برزانی

چکیده وجود فلزات سنگین در آب، خاک و محصولات کشاورزی تهدید قابل توجهی برای سلامت انسان به شمار می‌آید. هدف از این مطالعه، ارزیابی فلزات سنگینی همچون جیوه (Hg)، سرب (Pb)، آرسنیک (As)، کادمیم (Cd)، روی (Zn) و کبالت (Co) در برخی سبزیجات مانند خیار، گوجه‌فرنگی و بادمجان و همچنین در منابع خاک و آب گلخانه‌ها واقع در فاصله نزدیک (۱–۱۰ کیلومتر) از مناطق صنعتی بزرگ و مقایسه آن با یک گلخانه واقع در حومه استان اصفهان بود. اندازه‌گیری فلزات سنگین با استفاده از روش ICP-OES و با تکرار انجام شد. غلظت فلزات سنگین در خاک بر اساس منطقه متفاوت بود و به‌طور کلی الگوی نزولی Co > Pb > As > Hg > Zn > Cd را نشان داد. فاکتور انتقال فلزات سنگین نیز به‌ترتیب Cd > Hg > Zn > Pb > Co > As  بود. نتایج نشان داد که مناطق صنعتی بزرگ استان اصفهان وضعیت مخاطره‌آمیزی دارند و قابل توجه است که سطح فلزات سنگین در منطقه حومه اصفهان نیز از شاخص ریسک سلامت (HRI) فراتر رفته است. بر اساس یافته‌ها، پیشنهاد می‌شود که تولیدکنندگان نظارت منظم بر کیفیت آب آبیاری و خاک را انجام دهند، از روش‌های گیاه پالایی و بهبود دهنده‌های آلی خاک برای کاهش جذب فلزات سنگین استفاده کنند و گونه‌های گیاهی کم‌جذب را انتخاب نمایند تا خطرات سلامت کاهش یابد و تولید پایدار در گلخانه‌های نزدیک مناطق صنعتی تضمین شود.

تأثیر خشک کردن مایکروویو- گریل (MWGD) بر خصوصیات عملکردی زیتون روسی (Elaeagnus angustifolia L.)

دوره 16، شماره 3، مرداد و شهریور 1399، صفحه 51-61

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v16i3.81947

سوسن بودرآ، سارا زیدانی، دریس الوتمانی، مونی سعدودی

چکیده در این پژوهش تاثیر خشک کردن به روش مایکروویو- گریل (MWGD) در میزان انرژی‌های مختلف (300، 450 و 600 وات) بر خصوصیات عملکردی "زیتون روسی" مورد بررسی قرار گرفت. همچنین اثر عوامل جدید و کاربردی در صنعت غذا مانند ظرفیت نگهداری آب و روغن توسط مایکروویو، تشکیل ژل، کف و امولسیون نیز با تمرکز بر خشک کردن سینتیکی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد با افزایش انرژی مایکروویو، زمان خشک کردن از 270 به 120 ثانیه کاهش می‌یابد. همچنین مشخص شد در خشک کردن زیتون روسی در هر میزان انرژی الکتریکی مایکروویو، ظرفیت آب بالاتر از روغن می‌باشد. بنابراین خشک کردن در 450 وات انرژی مایکرویو بهترین روش خشک کردن با حفظ خواص عملکردی میوه تازه Elaeagnus angustifolia L است.
 

مهندسی مواد غذایی

بررسی اثر فرآیندهای مختلف بر میزان کاهش آفلاتوکسین در غلات و مغزها: با استفاده از روش فراتحلیل

دوره 17، شماره 3، مرداد و شهریور 1400، صفحه 53-61

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2021.70887.1058

محمد نوشاد، مسلم سواری، رضا قرآنی، دلال آلبوشریب

چکیده مایکوتوکسین‌ها (سموم قارچی) مانند آفلاتوکسین ترکیباتی هستند که توسط قارچ‌های مختلف در طول دوره رشد و تولیدمثل تولید می‌شود. با توجه به اثرات سمی و سرطان‌زا بودن آفلاتوکسین، از روش‌های مختلف برای کاهش یا از بین بردن مقدار آفلاتوکسین در غلات‌ها و مغزها استفاده شده است. برای مقایسه روش‌های مختلف که برای کاهش یا حذف میزان آفلاتوکسین استفاده می‌شود، چون در هر مقاله از یک یا چند روش استفاده شده است، بنابراین مقایسه کارایی روش‌های مختلف امکان‌پذیر نیست. بنابراین در این پژوهش با استفاده از روش فراتحلیل، روش‌های مختلف که برای کاهش یا حذف میزان آفلاتوکسین در غلات و مغزها استفاده شده است با هم مقایسه شد. نتایج نشان داد که روش‌های استفاده از اشعه فرابنفش، ترکیب روش ازن-فرابنفش و استفاده از اسید سیتریک با اثر اندازه 469/0، 441/0 و 427/0 دارای بیشترین کارایی در کاهش میزان آفلاتوکسین در غلات و مغزها داشتند.

اثر غلظت ویتامین سی بر ساخت میکروامولسیون‌های آب در روغن به روش خودبه‌خودی

دوره 15، شماره 3، مرداد و شهریور 1398، صفحه 61-68

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v15i3.74309

منا نظری، محمدامین مهرنیا، حسین جوینده، حسن برزگر

چکیده امولسیون‌های آب در روغن می‌توانند برای تهیه محصولات غذایی کم‌چرب یا پوشش‌دهی ترکیبات محلول در آب حساس به شرایط محیطی مورد استفاده قرار گیرند. در این تحقیق میکروامولسیون‌های آب در روغن حاوی ویتامین سی در فاز آبی داخلی به روش خودبه‌خودی و بدون استفاده از ترکیبات فعال سطحی کمکی تهیه شدند. در روش خودبه‌خودی، میکروامولسیون‌ها در روش خودبه‌خودی بر اساس تمایل ترکیب فعال سطحی به فاز پیوسته تهیه شده و از نظر ترمودینامیکی پایدار می‌باشند. نتایج نشان داد با افزایش غلظت ویتامین سی اندازه ذرات از nm 7/66 برای آب خالص تا و nm 3/214 برای میکروامولسیون‌های حاوی 3% ویتامین و شاخص پراکندگی اندازه ذرات از 15/0 تا 501/0 افزایش یافت. ظاهر میکرامولسیون‌ها از حالت شفاف برای آب خالص تا کدر برای میکروامولسیون‌های حاوی 3% ویتامین سی تغییر کرد. با افزایش غلظت ویتامین سی، ویسکوزیته از 4/115 تا mPa.s 9/87 کاهش یافت. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت ویتامین سی تا 3%، همچنان می‌توان بدون استفاده از ترکیبات فعال سطحی میکروامولسیون‌ها را به روش خودبه‌خودی تهیه نمود.

زیست فناوری مواد غذایی

اسانس لعل کوهستان و صمغ بنه: ارزیابی خواص ضد میکروبی و شیمیایی در طی فرآیند حرارتی

دوره 19، شماره 3، مرداد و شهریور 1402، صفحه 65-77

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2023.82016.1252

سید جواد حسینی، مصطفی شهیدی نوقابی، حسین زمانی، غلامحسین ظهوری، محبوبه سرابی جماب

چکیده اسانس­های ضروری معمولاً در برابر میکروارگانیسم­های نامطلوب تاثیر خوب و بسزایی دارند. بنابراین می­توان از آن­ها به عنوان عوامل ضد میکروبی طبیعی در مواد غذایی یا بسته‌بندی آن­ها استفاده کرد. در این تحقیق خصوصیات ضد میکروبی دو اسانس (صمغ بنه و لعل کوهستان) قبل و بعد از فرآیند حرارتی (10 دقیقه– 200 درجه سانتی­گراد) در برابر فساد باکتری و کپک در نان بررسی شده است. همچنین ترکیبات اسانس­ها با کروماتوگرافی گازی- طیف‌سنجی جرمی شناسایی شدند. ترکیبات اصلی اسانس لعل کوهستان کارواکرول، تیمول و المیسین قبل و بعد از عملیات حرارتی بودند. در مورد صمغ بنه، تنها یک پیک شاخص در کروماتوگرام مشاهده شد که مربوط به آلفا-پینن بود. برای هر دو اسانس، کمترین غلظت ممانعت کنندگی  (MIC)و کمترین غلظت قارچ­کشی (MFC) در برابر آسپرژیلوس نایجر به ترتیب 4000 و 8000 میکرولیتر بر میلی­لیتر بود. اثر ضد میکروبی هر دو اسانس در برابر باسیلوس سوبتیلیس بیشتر از کپک بود. مقدار MIC و MBC برای لعل کوهستان به‌ترتیب 125 و 250 میکرولیتر در میلی­لیتر و برای صمغ بنه  5/62 و 125 میکرولیتر بر میلی­لیتر بود. نتایج نشان داد که این دو اسانس اثر امیدوارکننده‌ای بر میکروارگانیسم‌های اصلی فساد نان دارند. فرآیند حرارتی تأثیر معنی‌داری بر فعالیت ضد­میکروبی اسانس صمغ بنه در برابر آسپرژیلوس نایجر نداشت، اما به طور قابل‌توجهی فعالیت ضد­میکروبی علیه باسیلوس سوبتیلیس را کاهش داد، در حالی که در مورد فعالیت ضد میکروبی اسانس لعل­ کوهستان، نتایج برعکس بود. با توجه به اینکه کپک­ها بیشترین عامل فساد نان هستند، استفاده از اسانس صمغ بنه به عنوان نگهدارنده طبیعی در محصولاتی که عملیات حرارتی بالایی را تحمل می­کنند مانند نان و فرآورده­های نانوایی توصیه می­شود.

زیست فناوری مواد غذایی

افزایش فعالیت آنتی‌اکسیدانی و محتوای ترکیبات زیست‌فعال در آب‌پنیر سویا تخمیر شده با Lactiplantibacillus plantarum و Weissella confusa

دوره 20، شماره 3، مرداد و شهریور 1403، صفحه 65-79

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2024.87477.1325

شادی آتشگاهی، علی مویدی، علیرضا صادقی ماهونک، هدی شهیری طبرستانی، علیرضا صادقی

چکیده آب ­پنیر سویا محصول جانبی فرآیند تولید پنیر توفو و ایزوله پروتئین سویا است که دارای مقدار قابل توجهی ترکیبات مغذی مانند پروتئین، آمینواسید، اولیگوساکارید و ایزوفلاون می­ باشد. در این پژوهش، تخمیر آب ­پنیر سویا با استفاده از باکتری ­های اسید لاکتیک با هدف افزایش محتوای ترکیبات فنلی و گاما-آمینو بوتیریک اسید و فعالیت آنتی‌اکسیدانی محصول تخمیر شده صورت گرفت. برای این منظور، ابتدا 8 سویه لاکتیکی مختلف غربال‌گری شدند و در مرحله بعد فعالیت مؤثرترین سویه­ ها و شمارش سلولی آن­ها در طول تخمیر بررسی شد. نتایج نشان داد تمامی جدایه‌ها قادر به رشد در آب‌پنیر سویا بودند و افزایش زمان گرمخانه­ گذاری باعث کاهش معنی‌دار pH تمام نمونه‌ها از 5/75 به 4/5 شد. از بین 8 جدایه LAB، Lactiplantibacillus plantarum MCM4 و Weissella confusa MDM8 فعالیت بالاتری از نظر تولید اسید، افزایش محتوای TPC و فعالیت پروتئولیتیک نشان دادند. نمونه تخمیر شده توسط L. plantarum MCM4 بیشترین محتوای آمینو اسیدهای آزاد (1/73 میلی­ گرم در میلی­لیتر) و نمونه تخمیر نشده با 0/9 میلی­ گرم در میلی ­لیتر کمترین مقدار را داشت. علاوه بر این، بیشترین میزان آمینو اسید آزاد پس از تخمیر 36 و 24 ساعت در نمونه تخمیر شده با L. plantarum MCM4 مشاهده شد. غلظت گابا از 6/15 میلی-گرم در 100 میلی­لیتر (تخمیر نشده) تا 24/175 میلی­ گرم در 100 میلی-لیتر (SW تخمیر شده با L. plantarum MCM4) متغیر بود. همچنین همبستگی مثبتی بین شمارش سلولی و شدت پروتئولیز مشاهده شد. به‌طور کلی L. plantarum  و W. confusa به خوبی در آب­ پنیر سویا رشد کردند و منجر به افزایش ترکیبات بالقوه زیست­ فعال در محصول نهایی شدند. بنابراین، تخمیر با L. plantarum MCM4  و MDM8 W. confusa م ی­تواند به‌عنوان روشی برای ایجاد ارزش افزوده در آب­ پنیر سویا در نظر گرفته شود.

خصوصیات شیمیایی و میکروبی سوریمی ماهی کپور نقره‌ای غنی شده با عصاره برگ آویشن

دوره 14، شماره 6، بهمن و اسفند 1397، صفحه 127-138

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v0i0.71323

رضا فرهمندفر، رضا صفری، فهیمه احمدی واوسری، تهمینه بخشنده

چکیده در این تحقیق، تاثیر عصاره فراصوت آویشن بر خصوصیات ماهی کپور نقره‌ای مورد ارزیابی قرار گرفت. به این منظور، برگ‌های آویشن خشک، آسیاب و در متانول (10:1 وزنی/ حجمی) به مدت 30 دقیقه در دمای °C45 خیسانده و در فرکانس kHz 30 به مدت 15 دقیقه در °C40 فراصوت‌دهی شد. عصاره در دی‌متیل سولفوکسید حل و با سوریمی (4/0 و 8/0 درصد وزنی/ وزنی) مخلوط شد. سپس آنالیز شیمیایی (اسید چرب آزاد، عدد پراکسید، اسید تیوباربیتوریک و ترکیبات فرار بر پایه نیتروژن) و میکروبی (میزان باکتری‌های مزوفیل و سرمادوست) نمونه‌ها در فاصله‌های زمانی معین صفر، 4، 8، 12 و 16 روز در دمای °C 2 انجام شد. نتایج آنالیز شیمیایی و میکروبی نشان داد که غلظت 8/0% آویشن می­تواند عمر ماندگاری سوریمی کپور نقره­ای را افزایش دهد و تفاوت معنی­داری بین نمونه شاهد و تیمارها وجود دارد. علاوه بر این، نتایج نشان دادند که به دلیل مقادیر زیاد ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و ضد میکروبی همچون تیمول (17/52%)، p- سیمن (42/14%)، کارواکرول (11/9%) و γ-ترپینن (45/4%) تاثیر معنی­داری بر جلوگیری از اکسیداسیون و رشد ضد میکروبی سوریمی دارد. نتایج نشان داد که فراصوت روش مفید برای استخراج ترکیبات مؤثره گیاهی می­باشد.

بهینه‌سازی استخراج پلی‌ساکارید از برگ زیتون و ارزیابی ویژگی‌های رئولوژیکی و آنتی‌اکسیدانی آن

دوره 15، شماره 6، بهمن و اسفند 1398، صفحه 133-144

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v15i6.80092

محمدامین مهرنیا، حسن برزگر، لیلا حق جو

چکیده طرح مرکب مرکزی روش سطح پاسخ برای بهینه‌سازی استخراج پلی‌ساکاریدهای برگ زیتون مورد استفاده قرار گرفت. اثر سه متغیر مستقل زمان استخراج (7-3 ساعت)، دمای استخراج (60- 100 درجه سانتی‌گراد) و نسبت آب به ماده خشک (5- ml/g 25) برر روی بازده استخراج مورد بررسی قرار گرفت. پلی‌ساکارید استخراج شده برای ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی، میزان کل ترکیبات فنلی و فلاوونوئیدی و ساختار و گروه‌های فعال با FTIR بررسی شد. ویژگی‌های رئولوژیکی و رفتار جریان با برازش بر روی مدل توان تعیین شد. مهمترین پارامتر در دامنه‌های مورد آزمایش دما و کم اثرترین در مورد زمان استخراج مشاهده شد. بالاترین بازده استخراج در شرایط 2 ساعت، دمای 96/80 درجه سانتی‌گراد و نسبت آب به ماده خشک ml/g 17/94 مشاهده شد. ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی پلی‌ساکارید استخراج با استفاده از رادیکال DPPH در طول موج 517 نانومتر بررسی شده که نشان‌دهنده ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی قابل توجه نمونه بود. ویژگی‌های رئولوژیکی پلی‌ساکارید استخراجی در غلظت‌های 1، 5/2 و 5% بررسی شد. نتایج نشان داد که در غلظت‌های بالا رفتار از نوع شل‌شونده می‌باشد. یکی از مهم‌ترین مشکلات در ارتباط استخراج پلی‌ساکاریدهای بومی بازده استخراج آنها می‌باشد. پلی‌ساکارید استخراجی ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی خوبی در مقایسه با BHT و عصاره فنلی برگ زیتون نشان داد. علاوه بر این پلی‌ساکارید استخراجی می‌تواند برای افزایش ویسکوزیته محلول در غلظت‌های بالا مورد استفاده قرار گیرد.

شبیه‌سازی کنترل‌کننده فازی دما طی فرآیند بلانچینگ خشک و آب‎زدایی مادون قرمز برش‌های سیب با روش حرارت‌دهی متناوب

دوره 16، شماره 6، بهمن و اسفند 1399، صفحه 133-150

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v16i6.86368

حسن صباغی، امان محمد ضیایی فر، مهدی کاشانی نژاد

چکیده در این پژوهش، پخت مرحله‌ای و کنترل‌کننده فازی دما طی پرتودهی مادون قرمز سیب با روش حرارت‌دهی متناوب طراحی شد. بدین منظور، فرآیند بلانچینگ خشک و آب‎زدایی هم‎‌زمان برش‌های سیب در سه دمای 70، 75 و 80 درجه سانتی‌گراد براساس سرعت آنزیم‌بری و حفظ ویتامین C مطالعه شد. کنترل‌کننده فازی دما با حلقه پسخور با مقایسه دو تابع انتقال مرتبه یک و مرتبه دو در نرم افزار MATLAB طراحی، شبیه‌سازی و اجرا گردید. کارایی شبیه‌سازی با استفاده از شاخص‌های انتگرال مربع خطا (ISE)، انتگرال قدر مطلق خطا (IAE) و انتگرال قدرمطلق خطا در زمان (ITAE) و خطای شرایط پایا (ess) بررسی شد. نتایج نشان داد که دمای 80 درجه سانتی‌گراد به‌مدت 15 دقیقه برای عملیات بلانچینگ و دمای 70 درجه سانتی‌گراد برای عملیات آب‌زدایی مناسب بود. نتایج شبیه‌سازی تأیید کرد که مرتبه بالاتر تابع انتقال موجب پاسخ سریع‌تر شد، اما افزایش نوسانات و کاهش پایداری مطلوب نبود. برای تابع انتقال مرتبه یک، شاخص‌های کارایی شامل (ISE)، (IAE) و (ITAE) به ترتیب 760/0، 821/0 و 589/0 برابر تابع انتقال مرتبه دو محاسبه شد. شبیه‌سازی نشان‌دهنده اعتبار مدل کنترل فازی بود و کارایی محاسباتی قابل‎قبولی نشان داد؛ زیرا آزمون قوانین فازی طی شبیه‌سازی حساسیت بالایی به حفظ خطای پایای (ess) نزدیک به صفر نشان داد.    

مطالعه اثر ساکارز و لاکتوز بر ویژگی‌های رئولوژیکی صمغ دانه قدومه شیرازی در ناحیه رقیق

دوره 13، شماره 6، بهمن و اسفند 1396، صفحه 144-155

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v1396i0.59095

محمدعلی حصاری نژاد، سید محمد علی رضوی، آرش کوچکی، محمدامین محمدی فر

چکیده امروزه تقاضا برای هیدروکلوئیدها نه تنها به‌منظور بهبود خواص رئولوژیکی مواد غذایی، بلکه جهت حفظ ویژگی­‌های آن­ها تحت‌تأثیر افزودنی­‌های غذایی افزایش یافته است. در این مطالعه ویژگی­‎های ناحیه رقیق صمغ دانه قدومه شیرازی برای درک خواص مولکولی و ساختمانی آن در حضور ساکارز و لاکتوز موردبررسی قرار گرفته است. مدل تانگ و رائو به‌عنوان بهترین مدل برای تخمین ویسکوزیته ذاتی انتخاب شد. نتایج این پژوهش نشان داد که به جز آب، محلول‌های ساکارز و لاکتوز به دلیل کاهش ویسکوزیته ذاتی، حجم مخصوص متورم، تابع شکل و ابعاد مارپیچ، حلال‌های ضعیفی برای صمغ دانه قدومه شیرازی هستند. با افزایش غلظت ساکارز و لاکتوز، شعاع مارپیچ کاهش می‌یابد. کاهش پارامترهای شکل و حجم متورم در حضور ساکارز و لاکتوز در مقایسه با محلول بدون قند نشان‌دهنده اثر منفی قندها بر حجم مولکولی صمغ است. ارزیابی ویژگی­‌های ناحیه رقیق این صمغ در محلول‌های ساکارز و لاکتوز وجود کنفورماسیون بیضی شکل و احتمالاً حلقه تصادفی بدون درگیری مولکولی را در صمغ دانه قدومه شیرازی نشان داد.

زیست فناوری مواد غذایی

تأثیر فراصوت بر تحلیل مشخصات بافت، فیلوژنی میکروبیوم و پیش‌بینی مسیرهای متابولیکی اسیدهای چرب در پنیر سیاه‌مزگی

دوره 22، شماره 3، مرداد و شهریور 1405، صفحه 303-317

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2026.97209.1539

سمیه السادات مهرزاد، فخری شهیدی، نفیسه دعوتی، مصطفی کرمی

چکیده پنیر سیاه‌مزگی از طریق فعالیت‌های متابولیکی میکروبیوتای بومی موجود در شیر پاستوریزه‌نشده دچار رسیدگی می‌شود. برای تضمین ایمنی این محصول، به‌کارگیری روش‌های فرآوری غیرحرارتی مانند فراصوت ضروری است. هدف این مطالعه بررسی تغییرات بافتی و روابط فیلوژنتیکی میکروبیوم پنیر سیاه‌مزگی تحت تأثیر تیمار فراصوت و به‌دنبال آن انجام تحلیل متابولومیک اسیدهای چرب بود. تغییرات میکروسکوپی بافت پنیر تحت تیمارهای فراصوت (۰، ۵ و ۱۰ دقیقه) از طریق پردازش تصاویر SEM با استفاده از نرم‌افزار ImageJ ارزیابی شد. همچنین تحلیل پروفیل بافت با دستگاه سنجش بافت انجام گرفت. تحلیل‌های فیلوژنتیکی و متابولومیکی میکروبیوم با استفاده از نرم‌افزارGeneious Prime  و بررسی ارتباطات بین میکروب‌ها، متابولیت‌ها و مسیرهای متابولیکی با استفاده از Cytoscape انجام شد. نتایج تحلیل فیلوژنتیکی نشان داد میکروبیوم پنیرهای تیمارشده با فراصوت مشابه (از نظر مدت زمان) تا ماه سوم رسیدگی، الگوهای حرارتی ژنتیکی مشابهی داشتند، در حالی‌که نمونه بدون تیمار در ماه ششم رسیدگی بیشترین تنوع زیستی را نشان داد. گونه‌های Staphylococcus equorum، Acinetobacter johnsonii، Lactobacillus zeae، Macrococcus caseolyticus، Leuconostoc mesenteroides  وLactiplantibacillus plantarum  به‌عنوان عوامل کلیدی دخیل در متابولیسم اسیدهای چرب شناسایی شدند. هگزادکانوئیک اسید، اکتادکانوئیک اسید، (9Z,12Z,15Z)-اُکتادکاتراینوئیک اسید و (9Z)-هگزادسنوئیک اسید نیز به‌عنوان اسیدهای چرب اصلی حاصل از متابولیسم لیپیدها و زیست‌سنتز اسیدهای چرب غیراشباع شناسایی شدند. نمونه‌های تیمار‌شده با ۵ دقیقه فراصوت بیشترین تعداد حفره (۲۳۴۵ عدد) و تخلخل (0.046352) را داشتند. در طول دوره رسیدگی، سختی، چسبندگی، انسجام، صمغی‌بودن و قابلیت جویدن در نمونه‌های تیمار ۵ دقیقه‌ای کمترین و در نمونه‌های تیمار ۱۰ دقیقه‌ای بیشترین مقدار را نشان دادند. بنابراین، در صورتی‌که هدف دستیابی به بافتی نرم و متخلخل در پنیر سیاه‌مزگی باشد، تیمار فراصوت به‌مدت ۵ دقیقه توصیه می‌شود. افزون بر این، نتایج این پژوهش درک جامعی از تأثیر فراصوت بر ویژگی‌های بافتی، ساختار میکروبی و پیش‌بینی مسیرهای متابولیکی اسیدهای چرب در پنیر سیاه‌مزگی ارائه می‌کند که می‌تواند در توسعه فناوری‌های غیرحرارتی برای پنیرهای سنتی مؤثر باشد.

فناوری مواد غذایی

اثر پلاسما سرد و نانو‌اکسید روی بر اصلاح نشاسته ذرت به‌عنوان ماده بسته‌بندی غذایی

دوره 21، شماره 6، بهمن و اسفند 1404، صفحه 657-677

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2025.94463.1455

امیرحسین بیانلو، ایمان شهابی قهفرخی، سیمین حق نظری

چکیده این پژوهش به بررسی اثر پلاسما سرد بر فیلم‌های بیونانوکامپوزیت دوستدار محیط‌زیست نشاسته/اکسید روی می‌پردازد که شامل ۳ درصد وزنی نانو‌ذره اکسید روی و زمان‌های مختلف اعمال پلاسما سرد (۰، ۳۰، ۶۰ و ۹۰ ثانیه) هستند. نتایج نشان می‌دهد که افزایش مدت زمان تیمار پلاسما سرد موجب افزایش ضخامت فیلم، ویسکوزیته، حلالیت در آب، جذب رطوبت و زبری سطح می‌شود؛ در حالی‌که زاویه تماس و میزان رطوبت کاهش می‌یابد. ولی تغییر قابل توجهی در نفوذپذیری بخار آب، چگالی و یا ارزیابی تراوایی به طیف‌های UV-Vis مشاهده نشد. تیمار پلاسما سرد باعث بهبود استحکام کششی، درصد افزایش طول در نقطه شکست و انرژی کششی تا نقطه شکست در نمونه‌ها شد، در حالی‌که شاخص‌های روشنایی و سفیدی کاهش یافتند بدون آنکه تفاوت رنگی ایجاد شود. این مطالعه پلاسما سرد را به‌عنوان روشی سریع و سازگار با محیط‌زیست برای اصلاح فیلم‌ها معرفی می‌کند که کارایی بیشتری هنگام اعمال بر محلول‌های نشاسته‌ای دارد و پتانسیل بالایی برای کاربردهای صنعتی در مواد بسته‌بندی فراهم می‌آورد.