با همکاری انجمن علوم و صنایع غذایی ایران
نوع مقاله: مقاله پژوهشی

پیاده‌سازی یک سامانه ماشین بویایی برای طبقه‌بندی انواع مختلف فلفل سیاه براساس منشاء جغرافیایی و تشخیص تقلب در فلفل سیاه هندی

دوره 16، شماره 4، مهر و آبان 1399، صفحه 479-491

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v16i4.76455

فائزه جمالیزاده، مهدی قاسمی ورنامخواستی، مهدی قاسمی نافچی، مجتبی توحیدی، مجید دولتی

چکیده ادویه‌جات از باارزش‌ترین گیاهان دارویی مورداستفاده در صنایع غذایی و علم پزشکی هستند و با توجه به تفاوت کیفیت و قیمت بین گونه‌های مختلف، تشخیص، طبقه‌بندی و جداسازی آن‌ها براساس خلوص و درجه کیفیت از اهمیت بالایی برخوردار است. ادویه‌ها درکشورهای مختلفی ازجمله هندوستان، پاکستان، چین و کشورهای آسیای شرقی و جنوبی تولید می‌شوند. در این پژوهش، یک سامانه ماشین بویایی بر پایه هشت حسگر نیمه‌هادی اکسید فلزی در ترکیب با روش‌های تشخیص الگو به‌منظور طبقه‌بندی و جداسازی ادویه فلفل سیاه براساس منشاء جغرافیایی و تشخیص تقلب‌های کبابه چینی و پودر هسته خرما به‌کارگرفته شد. به‌منظور تحلیل داده‌های استخراج‌شده از سیگنال پاسخ حسگرها از روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) استفاده شد. براساس نتایج حاصل، آنالیز مؤلفه‌های اصلی با مجموع دو مؤلفه اصلی اول %96 برای نمونه‌های فلفل سیاه براساس منشاء جغرافیایی و 95% برای تقلب‌های کبابه چینی و هسته خرما از واریانس داده‌ها قابل‌توصیف است. همچنین از سه روش تحلیل تفکیک خطی (LDA)، ماشین بردار پشتیبان (SVM) و درخت تصمیم‌گیری (DT) برای طبقه‌بندی نمونه‌ها استفاده شد. استفاده از روش LDA، برای نمونه‌های فلفل سیاه دقت طبقه‌بندی 100% و برای تقلب‌­ها دقت 14/97% را نشان داد. نتایج نشان داد که SVM با تابع گاوسی بالاترین دقت را در طبقه‌بندی نمونه‌های فلفل سیاه، تقلب کبابه چینی و تقلب هسته خرما را دارد. همچنین میزان موفقیت روش DT در تفکیک و طبقه‌بندی نمونه‌های فلفل سیاه، تقلب کبابه چینی و تقلب هسته خرما به‌ترتیب 66/96% و 5/88% برآورد شد.

مقایسه اثر ضدقارچی عصاره و روغن سیاهدانه با ایمازالیل بر دو رقم سیب انباری

دوره 15، شماره 4، مهر و آبان 1398، صفحه 507-516

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v15i2.77650

سودابه عین افشار

چکیده در این پژوهش اثر نگهدارندگی عصاره و روغن سیاهدانه به‌عنوان یک ماده ضدمیکروب طبیعی با قارچ­کش ایمازالیل در دو رقم سیب رد و گلدن دلیشس مقایسه شد. روغن سیاهدانه و عصاره آن به روش استخراج با حلال استخراج گردیدند و در دو غلظت 1/0 و 2/0 درصد بر دو رقم سیب رد و گلدن دلیشس محلول‌پاشی شدند. سیب­ها به‌همراه نمونه­های شاهد (نمونه حاوی ایمازالیل و بدون هیچ نوع افزودنی) به مدت 6 ماه در سردخانه صفر درجه سانتی­گراد نگهداری شدند. آزمون­های شمارش کلی میکروبی، کپک و مخمر، سختی بافت، بریکس، اسیدیته، حسی، درصد ضایعات، رطوبت و ویتامین ث به مدت 6 ماه (هر ماه) انجام شد. نتایج نشان داد سیب رقم گلدن دلیشس با 103×16/8 عدد در مقایسه با رقم رد با 103×05/9 عدد ویژگی­های میکروبی بهتر و بریکس (5/17)، رطوبت( 07/80 درصد) و ویتامین ث (mg/100g02/2) بیشتری داشت اما بافت رقم رد با N 01/3  سخت­تر، ضایعات )63/3 درصد) کمتر و پذیرش کلی (72/3) بالاتری داشت. اثر مواد ضدمیکروب بر بافت و اسیدیته ارقام سیب معنی­دار نبود ولی بر مقدار ویتامین­ث معنی­دار (05/0P<) بود. طی انبارداری به مدت شش ماه، تمام نمونه­ها با افت کیفی همراه بودند، به­طوری­که افزایشی در شمارش کلی میکروب­ها (از 103×11/2 عدد در ماه اول به 103×33/15 عدد در ماه ششم) و کپک و مخمر (از 111 عدد در ماه اول تا 103×25/6 در ماه ششم) و کاهش معنی­داری را در سایر پارامترهای کیفی نشان دادند. اثر مواد ضدمیکروب به‌کاررفته بر کپک و مخمر بیشتر از شمارش کلی میکروبی بود. در مقایسه با شاهد، نمونه­های حاوی روغن و عصاره سیاهدانه میزان کپک و مخمر بسیار کمتری طی شش ماه نگهداری داشتند. به­طور­کلی می­توان بیان کرد عصاره و روغن سیاهدانه به‌عنوان موادی جایگزین ایمازالیل یا مواد مشابه معرفی می­گردند که توانایی ممانعت از گسترش فساد میکروبی سیب را دارند.

فناوری مواد غذایی

بررسی اثر آنتی‌اکسیدانی عصاره اتانولی ژل آلوئه‌ورا بر پایداری روغن سویا

دوره 19، شماره 4، مهر و آبان 1402، صفحه 541-556

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2022.77602.1189

مرجان کرمی، لیلا ناطقی، سیمین اسداللهی

چکیده اکسیداسیون چربی­ها از مهم­ترین دلیل فساد مواد غذایی به شمار می­آید. سرعت واکنش اکسیداسیون را می‌توان با اضافه کردن آنتی‌اکسیدان­ها به تأخیر انداخت. در این مطالعه اثر آنتی‌اکسیدانی عصاره‌ اتانولی آلوئه‌ورا بر پایداری روغن سویا مورد مطالعه قرار گرفت. ترکیبات موجود در عصاره آلوئه ورا با استفاده از GC/MS شناسایی شدند. بررسی خاصیت آنتی‌اکسیدانی با اندازه‌گیری مقدار ترکیلات فنلی و فلاونوئیدی عصاره اتانولی و آزمون رادیکال‌کنندگی DPPH صورت گرفت و در ادامه عصاره آلوئه‌ورا در چهار سطح ( ppm500،1000،1500،2000) و آنتی‌اکسیدان سنتزیBHA ، در سطح 120ppm  به روغن سویا اضافه و عدد پراکسید، اسیدیته، تیوباربیتوریک اسید و پایداری اکسایشی به روش رنسیمت اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد با افزایش غلظت عصاره­های آلوئه­ورا از 500 تا 2000 ppm، فساد اکسیداتیو با روند کندتری طی 90 روز نگهداری در روغن سویا مشاهده گردید. پس از 90 روز نگهداری، میزان عدد پراکسید، تیوباربیتوریک اسید و اسیدیته نمونه روغن سویا حاوی ppm 2000 عصاره اتانولی ژل آلوئه­ورا از نمونه شاهد که حاوی  ppm BHA120 بود کمتر بود. میزان فنل کل و مهار رادیکال آزاد و پایداری به فساد اکسیداتیو به روش رنسیمت در نمونه روغن سویا حاوی ppm 2000 عصاره اتانولی ژل آلوئه­ورا از نمونه روغن سویا که حاوی ppm BHA120 بود بالاتر بود. با توجه به اینکه نمونه روغن سویای حاوی ppm 2000 عصاره اتانولی ژل آلوئه­ورا میزان فنل کل و مهار رادیکال آزاد و خصوصیات آنتی­اکسیدانی بیشتری نسبت به نمونه شاهد داشت بنابراین نمونه مذکور از نظر خواص کیفی و سلامت بخشی به عنوان تیمار برتر انتخاب گردید.

فناوری مواد غذایی

ارزیابی تاثیر استفاده توأم از تخمیر کنترل شده جو دوسر و پودر عناب بر بافت و فعالیت آنتی‌اکسیدانی نان گندم حجیم تولیدی

دوره 17، شماره 4، مهر و آبان 1400، صفحه 569-581

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v17i5.87042

فهیمه حاجی نیا، علیرضا صادقی، علیرضا صادقی ماهونک، مرتضی خمیری، یحیی مقصودلو، علی مویدی

چکیده در سال‌های اخیر، اهمیت غنی‌سازی نان گندم با بستره‌های تخمیری و منابع گیاهی، بیشتر مشخص گردیده است. در این پژوهش، تأثیر استفاده توأم از جو دوسر تخمیر شده و پودر عناب بر بافت و فعالیت آنتی‌اکسیدانی نان گندم تولیدیمورد بررسی قرار گرفت.بر این اساس، سفتی بافت، تخلخل، حجم مخصوص، پذیرش کلی و فعالیت آنتی‌اکسیدانی در نان‌های گندم حاوی جو دوسر تخمیر شده، پودر عناب و مخلوط آن‌ها در مقایسه با نمونه شاهد ارزیابی شد. میزان تخلخل در تمام نان‌های تولیدی به شکل معنی‌داری (05/0p <) بیشتر از نمونه شاهد بود. با افزودن جو دوسر تخمیر شده و پودر عناب، تغییری در میزان پذیرش کلی نان‌های تولیدی مشاهده نگردید و نمونه‌های تولیدی از این نظر تفاوت معنی‌داری نداشتند. نان حاوی مخلوط جو دوسر تخمیر شده+ پودر عناب دارای بیشترین میزان سفتی بافت و کمترین مقدار حجم مخصوص بود. قابلیت مهار رادیکال آزاد DPPH نیز در تمام نمونه‌ها به شکل معنی‌داری از نمونه شاهد بیشتر بود و نان گندم حاوی جو دوسر تخمیر شده+ پودر عناب با 52/90 درصد بالاترین میزان قابلیت بازدارندگی را به‌خود اختصاص داد. بر اساس نتایج به‌دست آمده، استفاده از فرمولاسیون بهینه حاوی جو دوسر تخمیر شده و پودر عناب جهت تولید نان‌های غنی شده می‌تواند نتایج مطلوبی را به همراه داشته باشد.

توسعه مدل پیشگو به‌منظور تعیین سفتی میوه "به" به‌کمک برنامه‌نویسی ژنتیک و شبکه عصبی در خلال انبارمانی

دوره 16، شماره 5، آذر و دی 1399، صفحه 655-667

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v16i5.82809

شیما نصیری، سامان آبدانان مهدی زاده، مختار حیدری

چکیده استحکام محصولات یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار در میزان بازارپسندی و همچنین تعیین کیفیت میوه‌ها به‌خصوص "به" می‌­باشد. لذا در پژوهش حاضر پس از تعیین مجموعه‌ای از تغییرات فیزیکی و شیمیایی میوه، پاسخ صوتی آن طی مدت زمان 4 ماه (هر 15 روز یک بار) موردبررسی قرار گرفت. به‌منظور تعیین سفتی میوه به‌صورت غیرمخرب چهار ویژگی (پیک آکوستیک، حداکثر فشار آکوستیک، میانگین فشار آکوستیک و فرکانس طبیعی) استخراج و با استفاده از برنامه‌نویسی ژنتیک و شبکه عصبی مدل‌سازی انجام و با مدل‌های موجود (FI و SIQ-FT) مقایسه گردید. در این مطالعه نشان داده شد که مدل‌سازی به‌روش برنامه‌نویسی ژنتیک و شبکه عصبی با ضریب همبستگی به‌ترتیب 9567/0 و 933/0 دارای عملکردی مطلوب‌تری در پیش‌بینی مقدار سفتی محصول "به" نسبت به مدل‌های موجود FI و SIQ-FT با ضریب همبستگی به‌ترتیب 601/0 و 754/0 دارند.

اثر شستشوی گوشت چرخ‌شده ماهی کپور نقره‌ای (Hypophthalmichthys molitrix) در حضور پراکسید هیدروژن بر ویژگی‌های رئولوژیکی سوریمی تهیه شده

دوره 15، شماره 5، آذر و دی 1398، صفحه 667-677

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v16i1.74928

نرجس بادفر، سید علی جعفرپور، مهدی عبدالهی

چکیده در این پژوهش از ماهی کپور نقره­ای (Hypophthalmichthys molitrix) جهت تولید سوریمی استفاده شد و اثر پراکسید هیدروژن (H2O2)، دفعات شستشو و نسبت آب به گوشت در چهار تیمار ( یک­بار شستشو،1:3، 3%؛ یک­بار شستشو،1:3، 2%؛ دوبار شستشو،1:2، 1%؛ سه­بار شستشو،1:2، 1%) بر ویژگی­های رئولوژیکی سوریمی مطالعه شد. طبق نتایج، نمودارهای آزمون‌های رئولوژیکی روبش فرکانسی، روبش­تنشی و روبش­دمایی از روند نسبتاً یکسانی برخوردار بودند. طی فرآیند تشکیل ژل بر اثر حرارت در تمامی تیمارها، کم‌ترین مقدار G’(مدول ذخیره) بین 50 تا 52 درجه سانتی­گراد ثبت شد. سپس با افزایش دما از 52 تا 62 درجه سانتی­گراد منحنی G’ (مدول ذخیره) روند افزایشی داشته و از دمای 62 تا 80 درجه سانتی­ گراد منحنی روند نسبتا یکنواخت داشت. تغییرات در نمودار "G روند مشابه­ای با G’ نشان داد.که این تغییرات منطبق با الگوی نمودار زاویه فازی تأخیری بود. در آزمون خزش-بازیابی، کم­ترین و بیش­ترین کرنش به ترتیب مربوط به نمونه شاهد و نمونه 5 (1% H2O2 ، 1:2 ، دو بار شستشو) بود. در مرحله بازیافت و پس از طی مدت زمان 300 ثانیه کرنش ایجاد‌شده در هیچکدام از نمونه‌ها به حالت اولیه خود نرسید که بدین معنی است که در مواد ویسکوالاستیک بازیافت تنش اعمال‌شده به‌صورت نسبی بوده و بخشی از ساختار دیگر قابل بازیافت نیست. نتیجه‌گیری کلی این که حضور H2O2 ، طی فرآیند شستشوی گوشت چرخ­شده، فاقد اثر منفی معنی­ دار بر ویژگی­های رئولوژیکی سوریمی تهیه شده بود.

مهندسی مواد غذایی

مطالعه پدیده گرفتگی در شفاف‌سازی غشایی آب سیب به کمک سامانه غشایی سطح تراش

دوره 19، شماره 5، آذر و دی 1402، صفحه 723-743

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2023.79693.1217

سیما یساری، حسین میرسعیدقاضی، لیلا روزبه نصیرایی، علی فدوی

چکیده  شفاف‌سازی آب میوه جهت بهبود خواص فیزیکوشیمیایی و بازارپسندی مهم است. به دلیل مصرف بالای انرژی، زمان‌بر بودن، تخریب ترکیبات حساس به حرارت و کاهش ارزش تغذیه­ای در روش‌های سنتی، امروزه برای شفاف‌سازی آب میوه فرآیند‌های غشایی به کار گرفته شده است. یکی از مشکلات مهم فرآیندهای غشایی، کاهش شار تراوه ناشی از قطبش غلظتی و گرفتگی غشا می­باشد. در این مطالعه، یک روش مکانیکی جدید برای ایجاد تلاطم در جریان به‌منظور کاهش اثرات نامطلوب قطبش غلظتی و گرفتگی غشا ایجاد شد. بدین منظور، از غشا اولترافیلتر با جنس پلی‌اتر سولفون (PES[1]) و حد وزن مولکولی (MWCO[2]) 4 کیلو دالتون درون سامانه غشایی با تیغه‌های تراشنده سطح جهت شفاف‌سازی آب سیب استفاده شد. اثر پارامترهای عملیاتی شامل سرعت دوران تیغه­ها (0، 600، 1400 و 2200 دور بر دقیقه)، فشار (TMP[3]) (5/0، 1 و 5/1 بار)، سرعت جریان[4](FFR) (10، 15 و 20 میلی­لیتر بر ثانیه) و فاصله تیغه از سطح غشاء (2 و 5 میلی­متر) بر فاکتور غلظت حجمی (VCF[5])، مقاومت گرفتگی، زمان وقوع هر کدام از مکانیسم‌های گرفتگی و مورفولوژی لایه کیک بررسی شد. طبق نتایج انجام فرایند در فشار 5/0، سرعت جریان 10 میلی‌لیتر بر ثانیه، سرعت دوران تیغه‌ها 600 دور بر دقیقه و فاصله 2 میلی‌متری تیغه‌ها از سطح غشا بهترین تأثیر را بر VCF و کاهش گرفتگی داشت. مکانسیم اصلی گرفتگی در فرآیند، تشکیل لایه کیک بود. چرخش تیغه‌ها شدت تشکیل لایه کیک و ضخامت آن بر سطح غشا را کاهش داده و منجر به افزایش سهم گرفتگی استاندارد شد.
 
[1]- Polyether sulfone
[2]- Molecular weight cut off
[3]- Trans membrane pressure
[4]- Feed flow rate
[5]- Volumetric concentration factor

اثر عصاره گل انار و ویتامین 3B بر روی ماندگاری و خواص حسی دونات سرخ شده

دوره 14، شماره 5، آذر و دی 1397، صفحه 817-827

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v14i5.69495

مهین حیدری اشکذری، مانیا صالحی فر

چکیده یکی از راه‌های افزایش ماندگاری محصولات سرخ شده افزودن آنتی‌اکسیدان‌ها می‌باشد، با توجه به سمیت آنتی‌اکسیدان‌های سنتزی، لازم است که این آنتی‌اکسیدان‌ها را با آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی در محصولاتی نظیر دونات جایگزین نمود. که یکی از مشکلات آن فساد اکسیداتیو در انواع دونات‌های صنعتی است. هدف از این پژوهش، استخراج عصاره گل انار و استفاده از ویتامین 3B به‌عنوان دو آنتی‌اکسیدان طبیعی در دونات استفاده شد. در این پژوهش اثر سه متغیر عصاره گل انار (07/0، 55/0، 04/0 درصد) و ویتامین 3B (5/1، 9/1، 3/2 درصد) بر خصوصیات اکسیداسیون (اندیس پراکسید، اسیدیته، آنیزیدین، توتوکس و تیوباربیتوریک اسید)، سختی بافت و ارزیابی حسی (طعم، بافت، رنگ و پذیرش کلی) مورد ارزیابی و آنالیز قرار گرفتند. مقایسه میانگین مورد بررسی، با استفاده از روش RSM و طرح مرکب مرکزی (CCD) انجام شد. نتایج نشان داد که افزودن عصاره گل انار و ویتامین 3B به دونات سبب کاهش معنی‌دار اندیس پراکسید، آنیزیدین، توتوکس، اسیدیته و تیوباربیتوریک اسید در روز پانزدهم مشاهده شد. در حالی که سختی بافت با افزایش ویتامین 3B در روز پانزدهم افزایش نشان داد. همچنین ارزیابی حسی انجام شده بیانگر آن بود که با افزایش درصد عصاره گل انار و ویتامین 3B، میزان رضایت‌مندی در تمامی ویژگی‌های حسی کاهش یافت. نتایج بهینه‌سازی نشان داد که نمونه دونات حاوی 07/0 درصد عصاره گل انار و ویتامین 3B 97/1 درصد و به‌عنوان بهترین تیمار از نظر خواص حسی و ماندگاری پذیرفته شد.

شیمی مواد غذایی

ارزیابی کیفی روغن زیتون بکر تولیدشده از ارقام مختلف زیتون درمنطقه داراب- شیراز

دوره 17، شماره 5، آذر و دی 1400، صفحه 819-829

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v18i1.86095

لاله ارجمند فرد، شهلا شهریاری، مهرداد قوامی

چکیده روﻏﻦ زﯾﺘﻮن ﺳﺎﻟﻢ‌ﺗﺮﯾﻦ روﻏﻦ ﮔﯿﺎﻫﯽ اﺳﺖ، ازآنجائی‌که شرایط اقلیمی، رقم، روش کشت، زمان برداشت و روش فرآوری خصوصیت نهایی روغن زیتون را تعیین می‌کنند، شناخت بهترین نوع زیتون جهت روغن‌کشی ضروری به‌نظر می‌رسد. روغن زیتون بکر حاصل از ارقام آمیگدال، مانزانیلا، آربیکن و مخلوط روغن کشت‌شده در منطقه داراب فارس واقع در جنوب ایران تهیه و ترکیبات شیمیایی (توکوفرول، اسیدهای چرب و دی‌ان‌های مزدوج) و اندیس اسیدی، عدد یدی و عدد صابونی آن‌ها ارزیابی شد. نتایج نشان داد که اندیس اسیدی همه این روغن‌ها از حد مجاز تعیین‌شده توسط سازمان کدکس و شورای بین‌المللی روغن زیتون بالاتر بودند  که نشان‌دهنده بالاتر بودن فعالیت لیپولیتیکی این ارقام در شهر داراب می‌باشد. بیشترین و کمترین میزان عدد اسیدی (w/w%) به‌ترتیب در روغن زیتون رقم آمیگدال (83/7%) و آربیکن (83/1%) مشاهده شد. عدد یدی در تمام نمونه‌ها در حد مجاز تعریف شده بود. بیشترین و کمترین میزان عدد یدی (g/100g) به‌ترتیب زیتون رقم مانزانیلا (06/87) و آربیکن (6412/81) مشاهده شد. در مورد عدد صابونی تفاوت معنادار در نمونه‌ها مشاهده نشد. نتایج بررسی ترکیبات توکوفرولی نشان داد که آلفاتوکوفرول بیشترین ترکیب در تمام نمونه‌های موردتحقیق بودند و بعد از آن میزان آلفاتکوترینول و گاماتوکوفرول از همه ترکیبات بالاتر بود. دلتاتوکوفرول و دلتاتکوترینول در هیچ‌کدام از نمونه‌های موردبررسی دیده نشد. بیشترین میزان ترکیبات توکوفرولی در رقم مانزانیلا 88 درصد وزنی) بود. طی بررسی ترکیبات اسیدچرب نیز مطابق انتظار اولئیک اسید بالاترین میزان را داشت و از 64/60% درروغن رقم مانزانیلا تا روغن اصل از اختلاط 55/68% متغییر بود و پس از آن پالمیتیک، لینولئیک، استئاریک اسید قرار داشتند. بررسی منحنی دی‌ان‌های مزدوج هیچ‌گونه شکستگی را نشان نداد. نتایج ارزیابی ترکیبات حاصل از نمونه‌های روغن زیتون نشان داد که نوع رقم زیتون بر کیفیت و ویژگی‌های روغن زیتون استخراج‌شده تأثیرگذار است.

بررسی تغییرات خواص فیزیکی و ریزساختاری و مدلسازی ریاضی چروکیدگی پیاز به کمک خشک کن هوای داغ

دوره 7، شماره 1، بهار 1390

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v7i1.9369

صدیقه عباسی، سید محمود موسوی، محبت محبی

چکیده در این مطالعه اثر دمای هوای خشک کننده بر روی چروکیدگی، آبگیری مجدد و ریز ساختار پیاز خشک شده )قطر mm30 و ضخامت mm2/0±3) مورد بررسی قرار گرفته است. شرایط مختلف خشک کردن باعث تغییرات ساختاری قابل ملاحظه ای در نمونه ها شده است به طوری که چروکیدگی و آبگیری مجدد را تحت تاثیر قرار می دهد. آزمایشات نشان می دهد که شدت تغییرات ساختاری ایجاد شده در نمونه ها وابسته به دما و زمان خشک کردن است. دما و زمان بالای خشک کردن باعث آسیب بیشتر به ریزساختار قطعات پیاز خشک شده و در نتیجه ایجاد ساختار متخلخل تر می شود. همچنین نتایج نشان می دهد که با افزایش دما و زمان میزان چروکیدگی و آبگیری مجدد نمونه ها بیشتر می شود. در مدلسازی ریاضی چروکیدگی، مدل ارائه شده در این بررسی با مربع ضریب همبستگی بالاتر از 978/0و مجموع مربعات خطای کم داده های آزمایشگاهی را با دقت خوبی برازش می کند. واژه های کلیدی: چروکیدگی، آبگیری مجدد، ریز ساختار، پیاز، خشک کردن، مدلسازی

بررسی اثر جنس و شرایط کشتار بر راندمان، ترکیب وزنی و میزان افت در مراحل مختلف پس از کشتار لاشه شترمرغ و ارزیابی اقتصادی آن

دوره 10، شماره 3، پاییز 1393

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v10i3.38216

هما بقایی، محمد جواد وریدی، مهدی وریدی

چکیده تعیین ترکیبات وزنی بدن دام به‌خصوص شترمرغ به‌علت نوپا بودن صنعت پرورش آن در ایران و همچنین بررسی اثر جنس و شرایط کشتاری بر کیفیت لاشه از جایگاه ویژه‌ای در صنعت گوشتی برخوردار است. براساس نتایج پژوهش حاضر، میزان راندمان گرم شترمرغ 93/55 درصد بوده که از راندمان سرد (70/54 درصد) بیشتر می‌باشد ) 05/0 (p>. خون، پر و پوست بیشترین و سر کمترین جزء ترکیبات وزنی شترمرغ را تشکیل داد و اثر جنس بر ترکیبات وزنی بدن غیرمعنی‌دار به‌دست آمد. میزان افت سرد کردن لاشه های شترمرغ حدود 2/2 درصد بود که در جنس نر و ماده تفاوت معنی‌داری با هم نداشت ) 05/0 (p>. میانگین افت خونابه در روز اول پس از کشتار 52/1 درصد و در روز هفتم 68/1 درصد بود. مقدار افت پخت به‌طور متوسط در جنس نر 85/31 درصد و در جنس ماده 55/33 درصد محاسبه گردید. همچنین میانگین افت پخت در نمونه‌های شترمرغ شوک‌دیده 33/30 درصد و در نمونه‌های بدون‌بیهوشی 10/32 درصد اندازه‌گیری شد. علی‌رغم افزایش افت خونابه و افت پخت طی مدت نگهداری گوشت تا 14 روز، اثر معنی‌داری از زمان، جنس و شرایط کشتار در هر دو میزان افت مشاهده نگردید ) 05/0 (p>.

بررسی اثر لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس بر کاهش آفلاتوکسین M1 در مدل شبیه‌سازی‌شده معده انسان

دوره 10، شماره 3، پاییز 1393

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v10i3.38000

مرضیه کته شمشیری، علی محمدی ثانی، محبوبه سرابی جماب، پریا رهنما وثوق، معصومه مهربان سنگ آتش

چکیده توکسین‌زدایی میکروبی یکی از روش‌های حذف آفلاتوکسین‌ها ازجمله آفلاتوکسین M1 محسوب می‌شود. در این تحقیق توانایی لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس La-5)) در حذف آفلاتوکسین M1 در مدل شبیه‌سازی‌شده معده بررسی گردید. بدین منظور از باکتری در دو سطح cfu/ml 109×3 و 1010×3 جهت تعیین توانایی آن در کاهش سم استفاده شد. آفلاتوکسین M1 در غلظت های ppb 05/0، 25/0 و 5/0 به‎کار رفت. زمان اینکوباسیون در مدل شبیه‎سازی‌شده معده، 0، 30، 60، 90 و 120 دقیقه بود. غلظت آفلاتوکسین توسط روش الایزای رقابتی تعیین گردید. نتایج نشان داد حضور باکتری در سطح بالاتر (cfu/ml 1010×3) تأثیر بیشتری در کاهش سم داشت. همچنین درصد حذف برای غلظت‌های ppb 05/0، 25/0 و 5/0 به‌ترتیب 09/76، 26/52 و 19/76 به‌دست آمد.

شناسایی و طبقه بندی سه رقم برنج ایرانی در نمونه‌های مخلوط مبتنی بر ویژگیهای شکلی با استفاده از پردازش تصویر و شبکه عصبی بردار یادگیر چندی ساز

دوره 10، شماره 3، پاییز 1393

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v10i3.38214

سعیده فیاضی، محمدحسین عباسپورفرد، عباس روحانی، حسن صدرنیا، سید امیرحسن منجمی

چکیده با توجه به ارزش اقتصادی متفاوت ارقام برنج، گزارشات نشان‌دهنده این هستند که احتمال اختلاط ارقام مختلف در بازار وجود دارد. استفاده از تکنیک‌های پردازش تصویر و شبکه‌های عصبی برای طبقه‌بندی ارقام برنج، روشی است که می‌تواند دقت فرآیند طبقه‌بندی را افزایش دهد. در این مطالعه چند ویژگی شکلی از تصاویر دانه‌ها بررسی شدند تا کارآیی آن‌ها در شناسایی سه رقم برنج ایرانی (طارم (محلی)، فجر، شیرودی) در نمونه‌های مخلوط این سه رقم ارزیابی شود. در مجموع 666 تصویر از دانه‌های برنج (222 تصویر از هر رقم) در شرایط نورپردازی ثابت گرفته شد و 17 ویژگی شکلی از تصاویر دانه‌ها استخراج شد. روش‌های ضریب فیشر (FC)، تحلیل اجزای اصلی (PCA) و ترکیبی از این دو روش (FC-PCA) برای انتخاب ویژگی‌هایی که بیشترین تأثیر را در دسته‌بندی و شناسایی ارقام دارند به‌کار برده شدند. برای طبقه‌بندی نمونه‌های برنج در سه کلاس مختلف از شبکه‌ی عصبی بردار یادگیر چندی‌ساز (LVQ4) استفاده شد. دقت طبقه‌بندی LVQ4، به‌ترتیب برای سه رقم فجر، شیرودی و طارم 87/98، 100 و 100%، برای دو رقم فجر و شیرودی 100 و 100%، برای دو رقم طارم و شیرودی 100 و 100% و برای دو رقم فجر و طارم 62/97 و 74/95% بود. این نتایج نشان می‌دهند که روش پردازش تصویر ابزاری مناسب برای تشخیص و جداسازی ارقام مختلف برنج است.

زیست فناوری مواد غذایی

اثر اسانس‌های گیاهان بر تنش اکسیداتیو و افزایش ماندگاری فلفل دلمه‌ای آلوده به Botrytis cinerea

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 17 شهریور 1405

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2026.99527.1597

ژیلا رئیسی، فرزین عبدالهی، لیلا جعفری، عبدالمجید میرزاعلیان دستجردی

چکیده پوسیدگی خاکستری ناشی از قارچ Botrytis cinerea یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش کیفیت و ماندگاری فلفل دلمه‌ای پس از برداشت است. این پژوهش با هدف ارزیابی اثر اسانس‌های گیاهی بر شاخص‌های تنش اکسیداتیو، فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی و ماندگاری پس از برداشت فلفل دلمه‌ای آلوده به Botrytis cinerea انجام شد. بدین منظور، میوه‌های سالم فلفل دلمه‌ای پس از ضدعفونی، با سوسپانسیون اسپور قارچ B. cinerea (106×1 اسپور در میلی‌لیتر) تلقیح شدند و پس از 24 ساعت، به‌مدت 2 دقیقه در محلول اسانس‌های آویشن شیرازی (Zataria multiflora Boiss.)، آویشن باغی (Thymus vulgaris L.)، علف لیمو (Cymbopogon citratus (DC.) Stapf) و دارچین (Cinnamomum verum J.Presl) در غلظت‌های 5/0 و 1 درصد، قارچ‌کش تجاری Luna Sensation® و آب مقطر (شاهد) غوطه‌ور شدند. نمونه‌ها به‌مدت 30 روز در دمای 1±6 درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی 85 تا 90 درصد نگهداری شدند. نتایج نشان داد که افزایش مدت انبارمانی موجب کاهش معنی‌دار ویتامین C، کلروفیل a، کلروفیل b، فعالیت آنزیم‌های کاتالاز، گلوتاتیون ردوکتاز و افزایش مالون‌دی‌آلدئید، فعالیت آنزیم‌های فنیل‌آلانین آمونیالیاز و پلی‌فنل‌اکسیداز شد. با این حال، تیمارهای اسانسی به‌ویژه آویشن باغی 1 درصد توانستند این تغییرات را به‌طور معنی‌داری تعدیل کنند. این تیمار در مقایسه با شاهد، ویتامین C را 36 درصد، کلروفیل a و b را به‌ترتیب 20/83 و 66/66 درصد و فعالیت کاتالاز و گلوتاتیون ردوکتاز را به‌ترتیب 24/403 و 36/136 درصد افزایش داد. همچنین میزان مالون‌دی‌آلدئید، کاروتنوئید، فعالیت فنیل‌آلانین آمونیالیاز و پلی‌فنل‌اکسیداز به‌ترتیب 39/48، 33/62، 19/23 و 79/52 درصد نسبت به شاهد کاهش یافت. بر این اساس، اسانس آویشن باغی 1 درصد می‌تواند به‌عنوان یک گزینه طبیعی و سازگار با محیط زیست برای بهبود کیفیت و افزایش ماندگاری پس از برداشت فلفل دلمه‌ای مطرح شود.

بررسی تاثیر آغازگر لاکتوباسیلوس غالب جدا شده از خمیرترش سنّتی بر میزان بیاتی نان قالبی حاصل از آرد کامل گندم

دوره 13، شماره 1، فروردین و اردیبهشت 1396، صفحه 141-154

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v1395i0.41459

عباس عابدفر، علیرضا صادقی، مهدی کاشانی نژاد، مرتضی خمیری، مهران اعلمی

چکیده در این پژوهش پس از جداسازی آغازگر لاکتوباسیلوس غالب موجود در خمیرترش سنّتی حاصل از آرد کامل گندم و تائید شناسایی آن با استفاده از PCR دارای پرایمر اختصاصی، از آغازگر مذکور جهت تولید خمیرترش استفاده شد. سپس تاثیر زمان تخمیر (8 ،16، 24 ساعت) و مقدار شکر (5/0، 1، 5/1درصد) بر فعالیت آغازگر لاکتوباسیلوس جدا شده مورد ارزیابی قرار گرفت. پس از فرآوری نان قالبی با استفاده از تیمارهای خمیرترش ، بیاتی نان‌های تولیدی در یک بازه زمانی چهار روزه (2، 48 و 96 ساعت پس از پخت) براساس شاخص سفتی بافت (به روش بافت‌سنجی) مورد بررسی قرارگرفت. همچنین میزان تخلخل (به روش پردازش تصویر) و ویژگی های حسّی نان تازه خوری نیز با نمونه شاهد مقایسه شد. نتایج حاصل نشان داد که کمترین و بیشترین میزان سفتی بافت نان پس از 96 ساعت به ترتیب مربوط به نمونه های فرآوری شده با خمیرترش تخمیر شده طی 24 ساعت و دارای 5/0 درصد شکر و همچنین خمیرترش تخمیر شده طی 8 ساعت و دارای 5/1درصد شکر بود. علاوه بر این، بیشترین مقدار تخلخل نان تازه‌خوری در نمونه حاصل از تخمیر 24 ساعت خمیرترش و محتوی 5/1 درصد شکر و کمترین مقدار آن نیز در نمونه حاصل از 8 ساعت تخمیر با محتوی 5/0 درصد شکر مشاهده گردید. پس از ارزیابی نتایج حاصل از این آزمون ها، رابطه بین عوامل موثر بر تخمیر خمیرترش به‌منظور بررسی خصوصیات بافتی نان های تولیدی بر اساس رفتار ویسکوالاستیک آن ها نیز مورد بررسی قرار گرفت.

بهینه‌سازی تولید نانوامولسیون اسانس پونه کوهی ایرانی حاوی اسیدهای چرب امگا سه با استفاده از روش امولسیفیکاسیون خودبه‌خودی

دوره 17، شماره 1، فروردین و اردیبهشت 1400، صفحه 143-172

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v17i2.84721

نسرین فرجی، محمد علیزاده خالد آباد، هادی الماسی، سجاد پیرسا، سهیلا فرجی

چکیده اخیراً استفاده از روش‌های کم‌انرژی به‌دلیل عدم نیاز به تجهیزات گران‌قیمت و سهولت تولید بسیار رواج یافته است. در این پژوهش، نانوامولسیون اسیدهای چرب امگا سه با استفاده از اسانس‌ پونه کوهی ایرانی به‌روش امولسیفیکاسیون خودبه‌خودی تهیه گردید. هدف از این مطالعه، بررسی شرایط بهینه تولید نانوامولسیون با استفاده از طرح دی‌اپتیمال بود، برای این منظور نانوامولسیون‌های حاوی اسیدهای چرب امگا سه با استفاده از اسانس گیاهی پونه کوهی ایرانی با چهار متغیر مستقل غلظت امگا سه (75-25 درصد)، نوع سورفاکتانت (توئین 80، توئین 20، توئین 80:20 و کازئینات سدیم)، نسبت سورفاکتانت به روغن (300-10 درصد) و مدت زمان نگهداری (60-1 روز) تولید گردیدند و تأثیر آن‌ها بر پارامترهایی مانند میانگین قطر ذرات، توزیع اندازه ذرات، شاخص کدورت، اندیس خامه‌ای شدن، خواص آنتی‌اکسیدانی، اندیس پراکسید، اندیس تیوباربیتوریک اسید، ضریب شکست، بریکس و pH موردمطالعه قرار گرفت و سپس به‌منظور تعیین بهترین فرمولاسیون بهینه‌سازی انجام گرفت. نتایج نشان دادند که میانگین اندازه قطرات بسیار تحت‌تأثیر غلظت سورفاکتانت و نوع سورفاکتانت بود و با افزایش مقدار سورفاکتانت، میانگین قطر قطرات کاهش معنی‌داری یافت، درواقع افزایش غلظت سورفاکتانت در نانوامولسیون‌ها در اکثر موارد سبب افزایش میزان جذب سورفاکتانت به سطح W/O گردیده و درنتیجه منجر به کاهش بیشتر کشش سطحی شد و درنهایت سبب کاهش اندازه ذرات و کاهش اندیس خامه‌ای شدن گردید، همچنین افزایش غلظت سورفاکتانت، به‍‌‎علت کاهش میانگین قطر ذرات، پراکنش نوری کاهش یافته و میزان کدورت کاهش یافت، از طرفی افزایش غلظت سورفاکتانت و کاهش اندازه ذرات، در کاهش اندیس پراکسید نیز مؤثر بود. با استفاده از بهینه‌سازی عددی مقادیر بهینه متغیرهای مستقل نانوامولسیون‌های پونه کوهی ایرانی حامل اسیدهای چرب امگا سه به‌ترتیب، میزان امگا سه 31/29 درصد، مدت زمان نگهداری 40 روز، درصد SOR (100) درصد و نوع سورفاکتانت توئین 80:20 تعیین شدند.

تاثیر بسته‌بندی در پوشش‎های مختلف پلیمری روی برخی شاخص‌های کیفی و کمی پسته خشک رقم احمدآقایی طی دوره انبارمانی

دوره 15، شماره 1، فروردین و اردیبهشت 1398، صفحه 145-157

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v0i0.72670

مریم هاشمی، عبدالمجید میرزاعلیان دستجردی، احمد شاکر اردکانی، سید حسین میردهقان

چکیده پسته از محصولات مهم خشکباری و بومی ایران است که به­خاطر کیفیت عالی از اهمیت اقتصادی و صادراتی ویژ‎ه‎ای برخوردار است. در این مطالعه، تاثیر فیلم‎های بسته‎بندی انعطاف‎پذیر روی برخی پارامترهای کیفی پسته خشک طی انبارمانی در دمای 3±20 درجه سانتی­گراد و رطوبت 65-60 درصد به مدت 12 ماه مورد بررسی قرار گرفت. نمونه‎های 200 گرمی پسته در شش نوع فیلم‎ شامل پلاستیک تک لایه با جنس پلی‎اتیلن (PE)، پلاستیک دو لایه با ترکیب پلی‎آمید متالایز شده و پلی‎اتیلن اکسترودر (PA-ONM/PE ex)، پلاستیک سه لایه با ترکیب پلی‎استر، ‎پلی‎اور‎تان و پلی‎اتیلن (PEs/PU/PE)، پلاستیک سه لایه با ترکیب پلی‎پروپیلن‎کست، ‎پلی‎اورتان و پلی‎استر (CPP/PU/PEs)، پلاستیک پنج لایه با ترکیب پلی‎آمید، اتیلن‎وینیل‎الکل، دو لایه پلیمر چسبی اکستروژن و پلی‎اتیلن (PA/EVOH/Tie/Tie/PE)، پلاستیک هفت لایه با ترکیب پلی‎اتیلن، دو لایه اتیلن‎وینیل‎الکل، دو لایه پلیمر چسبی اکستروژن، پلی‎آمید و پلی‎اتیلن‎اکسترودر (PE/EVOH/EVOH/Tie/Tie/PA/PE ex) بسته‎بندی شدند و تیمار بدون پوشش به‎عنوان شاهد بود. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام و تجزیه و تحلیل داده‏‎ها با استفاده از نرم‌افزار9.1.3  SAS و مقایسه میانگین‎ها از طریق آزمون چنددامنه‎ای دانکن انجام گرفت. نتایج نشان داد که کاربرد پوشش پلیمری دو و هفت لایه در مقایسه با شاهد افت وزن، میزان اسید چرب آزاد و پراکسید کمتری طی دوره انبارمانی نشان دادند. همچنین نمونه­های بسته‎بندی شده در این دو پوشش به‌ترتیب با مقدار 952/8 و 953/8 درصد دارای بالاترین میزان کربوهیدرات و نیز بالاترین نمره‎دهی برای پارامترهای ارزیابی حسی در پایان دوره انباری بودند. پس از یک سال نگهداری، میزان سفتی مغز نمونه‎های موجود در پوشش‎‎های دو و هفت لایه (با میانگین 792/2 و 659/2 کیلوگرم نیرو) نیز تفاوت معنی‎داری را در مقایسه با شاهد (211/3 کیلوگرم نیرو) نشان دادند. در مجموع استفاده از پوشش‎های پلیمری دو و هفت لایه تاثیر معنی‎داری در حفظ کیفیت ظاهری و غذایی پسته، نسبت به شاهد و سایر پوشش‎های پلیمری طی دور انباری 12 ماهه داشتند.

شیمی مواد غذایی

تعیین شرایط بهینه تولید پپتیدهای ضداکسایش حاصل از هیدرولیز تریپتیکی پروتئین هسته انار

دوره 19، شماره 1، فروردین و اردیبهشت 1402، صفحه 181-194

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2022.76797.1174

مریم رحیمی پناه، علیرضا صادقی ماهونک، محمد قربانی، هدی شهیری طبرستانی، محسن نبی میبدی

چکیده این مطالعه به بررسی شرایط بهینه برای هیدرولیز آنزیمی پروتئین هسته انار با استفاده از روش‌ سطح پاسخ و تاثیر هیدرولیز بر ساختار پروتئین می‌پردازد. در ابتدا استخراج ایزوله پروتئین صورت گرفت، سـپس بهینه‌سازی شرایط هیدرولیز پروتئین با استفاده از آنزیم تریپسین و طرح مرکب مرکزی تعیین شد. تاثیر متغیرهای مستقل شامل دما (۳۰ تا 45 درجه سانتی‌گراد)، زمان (30 تا 180 دقیقه) و نسبت آنزیم به سوبسترا (1 تا 3 درصد وزنی/وزنی) بر فعالیت مهارکنندگی رادیکال آزاد DPPH و قدرت کاهندگی یون فریک به عنوان پاسخ‌های این روش مورد ارزیابی قرار گرفتند. در شرایط بهینه به دست آمده از روش سطح پاسخ (دما: 6/37 درجه سانتی‌گراد، زمان: 55/136 دقیقه و نسبت آنزیم به سوبسترا: 2/2 درصد)، هیدرولیزهای مشتق شده، از قدرت مهارکنندگی رادیکال آزاد DPPH (به میزان 89/0±87 درصد) و توان کاهندگی یون فریک (به میزان 44/0±293/0) برخوردار بودند. در این شرایط، درجه هیدرولیز پروتئین برابر با 1±1/30 درصد بود. افزایش در میزان آبگریزی سطحی پروتئین پس از فرآیند هیدرولیز نشان‌دهنده باز شدن زنجیر پروتئینی هسته انار و آشکار شدن ساختار آن در طی واکنش بود. با استفاده از روش الکتروفورز، وجود پپتیدهایی با وزن مولکولی کم (کمتر از ۱۱ کیلودالتون) تایید شد. ارزیابی تصاویر به دست آمده از میکروسکوپ الکترونی روبشی نشان‌دهنده بازشدن ساختار پروتئین و تولید قطعات کوچک‌تر در پی اعمال تیمار آنزیمی بود. طبق نتایج به‌دست آمده پروتئین هیدرولیز شده هسته انار توسط آنزیم تریپسین از قابلیت ضداکسایشی مناسبی برخوردار است.

طبقه‌بندی اناردانه بر اساس ویژگی‌های تصویر به‌روش تحلیل تفکیک خطی

دوره 12، شماره 1، فروردین و اردیبهشت 1395، صفحه 182-192

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v1395i1.40817

علی محمدزاده، محمدحسین عباسپورفرد، محمودرضا گلزاریان

چکیده در این مقاله شیوه‌ای برای طبقه‌بندی اناردانه‌های خارج‌شده از میوه انار بر مبنای کیفیت رنگ ارائه شده است. هدف از این مقاله استخراج و استفاده از ویژگی‌های مبتنی بر تصویر برای درجه‌بندی اناردانه‌ها در سه گروه رنگی (قرمز، صورتی، سفید) و غشاء می‌باشد. طی مراحل پیش‌پردازش با ارزیابی کیفی فیلترهای رنگی برای بخش‌بندی بر مبنای آستانه، مناسب‌ترین فیلتر ارائه گردید. در این مطالعه از مجموع 26 ویژگی مورداستفاده، 10 ویژگی ریخت‌شناسی و شکلی، 10 ویژگی طیفی و رنگی مستخرج از فضاهای RGB, HIS, Lab و 6 ویژگی بافتی مستخرج از ممان‌های آماری تصویری استفاده گردید. برای طبقه‌بندی و شناسایی چهار گروه تعریف‌شده از روش تحلیل تفکیک خطی (Linear Discriminant Analysis) استفاده گردید. دقت طبقه‌بندی بر مبنای ویژگی‌های شکلی و اندازه برای جداکردن اناردانه و غشاء 3/96%، بر مبنای ویژگی‌ها رنگی RGB، HSI، Lab بیشترین دقت به‌ترتیب 87%، 84%، 1/89% همچنین نتایج دقت طبقه‌بندی بر مبنای ویژگی‌های بافتی 3/93 % به‌دست آمد. درپایان با استفاده از روش ترکیب ویژگی‌ها به‌عنوان ورودی مدل طبقه‌‌بندی، دقت طبقه‌بندی 99% به‌دست آمد.

اثر عوامل محیطی بر روی خواص ضدلیستریایی نایسین

دوره 11، شماره 2، خرداد و تیر 1394، صفحه 211-217

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v1394i2.27396

میرحسن موسوی، نسیم شاویسی

چکیده نایسین متعلق به گروه A لانتی‌بیوتیک‌‏ها بوده و مشهورترین باکتریوسینی است که به‌عنوان نگهدارنده طبیعی در محصولات غذایی مانند شیر و پنیر مورداستفاده قرار می‌‏گیرد. این پپتید بر روی طیف وسیعی از باکتری‌‏های گرم مثبت تأثیر می‏‌گذارد. استفاده از نایسین به‌تنهایی و در ترکیب با سایر روش‌‏های نگهداری مواد غذایی می‌‏تواند روشی مؤثر در حذف باکتری لیستریا مونوسیتوژنز و دیگر عوامل بیماری‌زا در صنایع غذایی باشد. بدین منظور هدف از انجام این مطالعه بررسی اثر نایسین علیه باکتری لیستریا مونوسیتوژنز در سه دما (4، 9 و 14 درجه)، سه pH (5، 6 و 7) و چهار غلظت نمک (0، 1، 2 و 4 درصد) می‏‌باشد. حداقل غلظت مهاری نایسین با استفاده از روش براث میکرودایلوشن موردارزیابی قرار گرفت و به‌منظور بررسی اثر درجه حرارت، pH و غلظت نمک از شاخص DP استفاده شد. حداقل غلظت مهاری نایسین IU/ml320 تعیین گردید. اثر نایسین در دمای 14 درجه در مقایسه با دماهای 4 و 9 درجه بیشتر بود 016/0P<). همچنین خواص ضدلیستریایی نایسین با افزایش غلظت نمک (2 و 4 درصد) افزایش یافت (001/0P<). با توجه به تأثیر pH، در شرایط اسیدی (5=pH) میزان فعالیت نایسین نسبت به سایر pHهای موردمطالعه (6 و 7) بیشتر بود (001/0P<). در بین متغیرهای موردمطالعه بیشترین تأثیر در کاهش تعداد باکتری‏ مربوط به نمک و در مرحله بعد دما، سپس  pH و نایسین بود (001/0P<). نتایج این مطالعه ضرورت استفاده از پارامترهای مختلف را در کنترل مؤثر لیستریا مونوسیتوژنز در کارخانجات صنایع غذایی روشن می‌‏سازد. 

بررسی ویژگی‌های بافتی میوه گلابی طی فرآیند خشک‌کردن در خشک‌کن قفسه‌ای

دوره 12، شماره 2، خرداد و تیر 1395، صفحه 214-225

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v1395i2.30887

محمد مهدی حیدری فروشانی، سید مهدی نصیری

چکیده در این تحقیق روند تغییرات ویژگی‌های بافتی گلابی در تیمارهای مختلف خشک شدن به‌صورت لایه نازک در یک خشک‌کن قفسه‌ای در تیمارهای مختلف دما و سرعت هوای خشک‌کن موردبررسی و مقایسه قرار گرفتند. آزمایش‌های خشک کردن در سه سطح دما (40، 50 و 60 درجه سانتی‌گراد) و سه سطح سرعت هوا (5/0، 1 و 5/1 متر بر ثانیه) انجام گرفت و ویژگی‌های بافتی نمونه‌های گلابی در پنج سطح محتوای رطوبتی (82، 66، 51، 35 و 20 درصد بر اساس وزن مرطوب) در شرایط مختلف خشک کردن اندازه‌گیری شد. در این پژوهش از یک سیستم داده برداری بر-خط برای جمع‌آوری اطلاعات استفاده شد. نتایج حاکی از آن بود که ویژگی‌های بافتی نمونه‌ها در طول فرایند خشک‌کردن تغییر کرده و این تغییرات مرتبط با شرایط خشک کردن است. با کاهش رطوبت محصول طی فرآیند خشک شدن سختی به‌صورت نمایی و پیوستگی به‌صورت خطی کاهش و قابلیت ارتجاعی و چسبندگی به‌صورت خطی افزایش یافت. قابلیت جویدن در دامنه رطوبت اندازه‌گیری شده روند سهمی‌شکل از خود نشان داد به‌نحوی‌که بیشترین مقدار آن در محدوده رطوبت 40 تا 50 درصد مشاهده شد. تجزیه واریانس نشان داد تأثیر دما بر ویژگی‌های سختی، قابلیت ارتجاعی و قابلیت جویدن معنی‌دار (01/0> p) بود، درحالی‌که بر پیوستگی و چسبندگی معنی‌دار نبود. افزون‌بر‌آن، مشخص شد که اثر سرعت هوا بر تمام این ویژگی‌ها معنی‌دار است. ازآنجاکه بر اساس نتایج به‌دست آمده کمترین مقدار قابلیت جویدن (46/0 ژول) مربوط به دمای 40 درجه سانتی‌گراد و سرعت 1 متر بر ثانیه بوده این تیمار به‌عنوان مطلوب‌ترین تیمار خشک کردن گلابی پیشنهاد می گردد. مدت زمان خشک شدن در این تیمار در حدود 5/33 ساعت بود که از کمترین زمان خشک شدن در شرایط 60 درجه سانتی‌گراد و 5/1 متر بر ثانیه تقریباً 24 ساعت طولانی‌تر و از بلندترین آن در شرایط خشک شدن 40 درجه سانتی‌گراد و 5/0 متر بر ثانیه در حدود 5/6 ساعت کوتاه‌تر بود.

بررسی اثر شرایط خشک کردن در خشک‌کن کابینتی بر شدت خشک شدن انگور و ویژگی‌های کیفی کشمش

دوره 12، شماره 2، خرداد و تیر 1395، صفحه 226-238

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v1395i2.32219

اعظم ایوبی، ناصر صداقت، مهدی کاشانی نژاد، محبت محبی، مهدی نصیری محلاتی

چکیده این پژوهش با هدف بررسی تأثیر شرایط خشک کردن (دمای خشک کردن در سه سطح (60، 70 و 80 درجه سانتیگراد)، سرعت جریان هوا در دو سطح (5/1 و 5/2 متر بر ثانیه) و پیش‌تیمار آماده‌سازی در چهار سطح (کربنات پتاسیم و روغن سبزه، روغن زیتون، آب داغ و بدون پیش‌تیمار آماده‌سازی)) بر شدت خشک شدن انگور و ویژگی‌های کیفی کشمش شامل بازجذب آب، چروکیدگی، سفتی بافت و شاخص قهوه‌ای شدن انجام شد. نتایج نشان داد که پارامترهای دما، سرعت هوا و پیش‌تیمار آماده‌سازی اثرات معنی‌داری بر شدت خشک شدن انگور و کیفیت کشمش دارند. افزایش دما و سرعت هوای خشک کردن و نیز استفاده از پیش‌تیمار آماده سازی موجب افزایش شدت خشک شدن انگور شد. مطلوب‌ترین مقادیر سفتی (73/0 نیوتن)، چروکیدگی (04/81 درصد) و کمترین شاخص قهوه‌ای شدن (157/0) مربوط به کشمش خشک‎‌شده در دمای 60 درجه سانتی‌گراد و بیشترین بازجذب آب (266/1) مربوط به کشمش خشک‌شده در دمای 70 درجه سانتی‌گراد بود. تأثیر سرعت جریان هوا، تنها بر شاخص قهوه‌ای شدن معنی‌دار شد. افزایش سرعت جریان هوا، کاهش شاخص قهوه‌ای شدن را به‌دنبال داشت. در بین پیش‌تیمارهای به‌کار رفته نیز، پیش‌تیمار کربنات پتاسیم و روغن سبزه نتایج فیزیکوشیمیایی بهتری را سبب شد.

مهندسی مواد غذایی

اثر تیماردهی با امواج مایکروویو بر خصوصیات فیزیکوشیمیایی و کارایی فرآیند خشک شدن آلبالو

دوره 20، شماره 2، خرداد و تیر 1403، صفحه 339-350

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2023.83605.1272

فخرالدین صالحی، معین اینانلودوقوز، سارا قزوینه، پریسا مرادخانی

چکیده آلبالو خشک‌شده ماندگاری زیادی دارد و می‌تواند جایگزین خوبی برای میوه تازه باشد. در این پژوهش اثر اعمال پیش‌تیمار مایکروویو بر محتوای فنل کل، زمان خشک‌شدن، ضریب نفوذ مؤثر رطوبت، شاخص تغییرات رنگ کلی، چروکیدگی و آبگیری مجدد آلبالو بررسی و سینتیک خشک شدن آن مدل‌سازی شد. برای اعمال پیش‌تیمار مایکروویو، آلبالوها به‌مدت 0، 30، 60، 90 و 120 ثانیه داخل دستگاه مایکروویو قرار گرفتند و بعد از خروج از دستگاه، به‌صورت لایه‌نازک داخل خشک‌کن با دمای 70 درجه سلسیوس قرار گرفتند. نتایج این پژوهش نشان داد که تیمار مایکروویو، به‌صورت معنی‌داری سبب افزایش سرعت خروج رطوبت از آلبالوها، افزایش ضریب نفوذ مؤثر رطوبت و در نتیجه باعث کاهش زمان خشک‌کردن آلبالوها شد (0/50>p). با افزایش زمان تیمار مایکروویو از صفر به 120 ثانیه، میانگین زمان خشک شدن آلبالوها در خشک‌کن 32 درصد کاهش یافت. همچنین با افزایش زمان تیمار مایکروویو از صفر به 120 ثانیه، متوسط ضریب نفوذ مؤثر رطوبت 85 درصد افزایش یافت (0/50>p). حداکثر مقدار فنل مربوط به نمونه تیمار شده با مایکروویو به‌مدت 90 ثانیه بود. با افزایش اعمال تیمار مایکروویو، شاخص تغییرات رنگ نمونه‌ها افزایش یافت، البته این تغییر معنی‌دار نبود (0/50<p). با اعمال بیش از 60 ثانیه مایکروویو، به علت افزایش سرعت خروج رطوبت از نمونه و کاهش زمان خشک شدن، چروکیدگی نمونه‌ها نیز به‌صورت معنی‌داری کاهش یافت (0/50>p). زمان اعمال امواج مایکروویو تأثیر معنی‌داری بر آبگیری مجدد آلبالوهای خشک‌شده نداشت. مدل پیج به‌عنوان مدل مناسب برای پیش‌بینی کننده تغییرات نسبت رطوبت تحت شرایط مورد آزمایش انتخاب شد. در مجموع، اعمال 120ثانیه مایکروویو پیش از فرآیند خشک‌کردن آلبالو به‌دلیل حفظ ترکیبات فنلی، افزایش سرعت انتقال جرم و کاهش زمان خشک‌کردن، توصیه می‌شود.

فناوری مواد غذایی

تهیه سامانه امولسیون  ژل سرد با استفاده از پیکرینگ های کمپلکس ایزوله پروتئین سویا-صمغ دانه ریحان به‌عنوان جایگزین چربی در خامه

دوره 17، شماره 2، خرداد و تیر 1400، صفحه 365-378

https://doi.org/10.22067/ifstrj.2020.39273

سیما ناجی طبسی، الهام مهدیان، اکرم آریان فر، سارا ناجی طبسی

چکیده مصرف زیاد چربی خطر ابتلا به بیمار‌ی‌های مختلفی را افزایش می دهد، اما به‌دلیل نقش چندگانه چربی در فرآورده‌های غذایی، حذف یا کاهش آن منجر به ایجاد خصوصیات کیفی نامطلوب می‌گردد. بنابراین، در این تحقیق استفاده از ساختار امولسیون‌ژل سرد پایدارشده با استفاده از پیکرینگ های ایزوله پروتئین سویا (ISP) و کمپلکس ایزوله پروتئین سویا-صمغ دانه ریحان (ISP-BSG) به‌عنوان جایگزین چربی موردمطالعه قرارگرفت. ذرات پیکرینگ ISP-BSG به‌‎ترتیب با نسبت‌های مختلف جرمی ISP:BSG، 0:1، 1:1، 1:2 و 1:3 تهیه و به‌ترتیب 1S:0B ،1S:1B ،2S:1B و 3S:1B نام‌گذاری شدند. بررسی ویژگی های امولسیون ژل نشان داد که پوشش دهی سطح قطرات امولسیون توسط نانوذرات جامد S:B یک پوسته سفت و سخت را تشکیل می‌دهد. با افزودن کلسیم کلرید به امولسیون، شبکه‌های امولسیون‌ ژل از قطرات روغن تجمع‌یافته تشکیل‌ شدند که این ساختار در نمونه‌های 1S:0B و 2S:1B قابل‌مشاهده‌تر بود. همچنین، نوع و ساختار پیکرینگ به‌کار‌رفته بر مقدار حفظ روغن در امولسیون ژل اثرگذار بود. حضور BSG در نسبت مناسب (2S:1B) با ISP باعث ایجاد امولسیون ژل باثبات‌تر با استحکام مکانیکی (سختی و قوام) بالاتری شد. با توجه به پایداری و خصوصیات بافتی از بین نمونه‌های امولسیون ژل، دو فرمول 1S:0B و 2S:1B برای تولید خامه با چربی کاهش‌یافته (5، 10 و 15%) استفاده شد. استفاده از درصدهای بیشتر از 5 درصد جایگزینی با افزایش آب‌اندازی خامه همراه بود (05/0p <)، اما نوع امولسیون‌ ژل بر میزان آب‌اندازی تأثیر معنی‌داری نداشت. بیشترین میزان پذیرش کلی با جایگزینی امولسیون ژل 2S:1B با کاهش 5% چربی حاصل شد (05/0p>).

تاثیر کنستانتره آب نارنج و پوشش خوراکی کیتوزان غنی شده با اسانس فلفل سیاه بر بهبود خواص آنتی‌اکسیدانی و حسی فیله ماهی قزل‌آلای رنگین کمان

دوره 15، شماره 2، خرداد و تیر 1398، صفحه 381-394

https://doi.org/10.22067/ifstrj.v15i2.71775

فهیمه توریان، مریم عزیزخانی

چکیده تمایل به استفاده از نگهدارنده­های طبیعی و جایگزین کردن آنها به‌جای نگهدارنده­های شیمیایی سبب گردیده است مطالعات مختلفی در مورد ترکیبات طبیعی دارای خواص آنتی‌اکسیدانی و میکروبی مانند اسانس‌ها صورت پذیرد. در پژوهش حاضر اثرات کنسانتره آب نارنج و پوشش کیتوزان حاوی اسانس فلفل سیاه بر فساد شیمیایی فیله ماهی قزل آلای رنگین کمان نگهداری شده در یخچال مورد سنجش قرار گرفت. نمونه‌ها به 8 گروه تقسیم شدند و در دوره زمانی 12 روزه شاخص‌های pH، بازهای نیتروژنی فرار، تیوباربیتوریک اسید، میزان پراکسید، اسیدهای چرب آزاد و ارزیابی حسی مورد بررسی قرار گرفتند. همچنین نمونه‌ها از نظر فعالیت آنتی‌اکسیدانی به روش DPPH (دی فنیل پیکریل هیدرازیل) و RP (قدرت احیاکنندگی) ارزیابی گردیدند. با بررسی نتایج مشخص گردید که نمونه شاهد نسبت به سایر تیمارها به‌صورت معناداری افزایش روند شاخص‌های اکسایشی و حسی را نشان داد و در نمونه‌های پوشش داده شده نیز نمونه ماهی دارای کیتوزان، کنسانتره آب نارنج و اسانس فلفل سیاه کمترین میزان شاخص­ها را نسبت به بقیه به‌خود اختصاص داد. از نظر مهار رادیکال DPPH، کنسانتره آب نارنج با بریکس39/1 و درصد مهار 9/66% و اسانس فلفل2% با درصد مهار 1/64% توانایی بیشتری داشته­اند. در بررسی فساد اکسایشی و ارزیابی حسی در تمامی آزمون­ها نمونه کیتوزان به همراه اسانس فلفل و کنسانتره آب نارنج با کسب امتیاز 2/7 از پانل ارزیابی حسی بهتر از سایر تیمارها ارزیابی شد. نتایج حاصله نشان‌دهنده تاثیر مثبت کنسانتره آب نارنج و پوشش کیتوزان دارای اسانس فلفل سیاه در مدت زمان نگهداری بر کیفیت فیله ماهی قزل آلای رنگین­کمان می‌باشد.