مجله پژوهشهای علوم و صنایع غذایی ایران

چکیده این تحقیق به بررسی اثر بهبوددهندگی ژل­ پرشده امولسیونی حاوی بتاکاروتن بر پارامترهای کیفی برنج اکسترودشده مخلوط آرد کینوا-برنج پرداخته است. برنج اکسترودشده حاوی سطح­‌های مختلف ژل پرشده امولسیونی (30، 35 و 40 درصد وزنی/وزنی) تهیه شد و با نمونه برنج اکسترود شده بدون حضور ژل پرشده امولسیونی (نمونه کنترلی) مورد مقایسه قرار گرفت. ژل پرشده امولسیونی با استفاده از بستر ژلی آلژِینات سدیم (غلظت 4 درصد وزنی-وزنی) و امولسیون پیکرینگ (15 درصد حجمی/حجمی حامل بتاکاروتن با غلظت 0.1 درصد) تهیه گردید. با افزایش غلظت ژل پر شده امولسیونی از 30 به 40 درصد وزنی- وزنی، افزایش در میزان رطوبت، خاکستر، افزایش قد و زمان پخت دانه‌­های برنج اکسترود شده مشاهده شد. در مقابل کاهش چسبندگی و افزایش سختی با افزایش افزودن غلظت ژل پر شده امولسیونی همراه بود. نمونه کنترل بیشترین چسبندگی و کمترین سختی را نشان داد. شفافیت دانه‌­های برنج اکسترود شده نیز با افزایش سطح ژل پرشده امولسیونی بهبود یافت و در سطح 40 درصد به حداکثر رسید. ارزیابی حسی نشان داد که نمونه با سطح 40 درصد وزنی-وزنی ژل پرشده امولسیونی بیشترین امتیاز را از نظر پذیرش کلی و سایر پارامترهای حسی داراست. مقایسه خواص حسی و بافتی نمونه بهینه برنج اکسترود شده مخلوط آرد کینوا- برنج با برنج طبیعی واریته هاشمی، خواص حسی نزدیک به نمونه طبیعی و ویژگی­های پخت مناسب را نشان داد و در نتیجه می­‌توان آن را به‌عنوان جایگزینی مناسب برای برنج طبیعی معرفی کرد.

چکیده حذف مطلوب ناخالصی­ها و رنگبری مناسب شربت خام و رقیق در کارخانجات قند به‌عنوان فرآیندهای مهم و اساسی برای حصول به شکری با کیفیت ممتاز تلقی می­شود. فرآیندهای دوستدار محیط‌زیست همچون فرآیندهای غشایی، پتانسیل جایگزینی کامل یا جزیی با برخی فرآیندهای قدیمی صنعت قند را داراست. اما با این­حال گرفتگی غشاء و کاهش شار از چالش­های پیش روی این فرآیند می‌باشد. یکی از روش­های کاهش گرفتگی و بهبود شار حباب­زایی در جریان ورودی غشاء به‌منظور ایجاد جریان متلاطم و در نتیجه کاهش پدیده­ی پلاریزاسیون غلظت است. در این تحقیق از تزریق گاز نیتروژن به‌منظور حباب­زایی در جریان ورودی شربت خام طی تصفیه آن با فرآیند فراپالایش  استفاده شد و کارایی غشاء مانند بهبود شار جریان تراوه، میزان گرفتگی غشاء، مقاومت غشاء و همچنین خصوصیات شربت تصفیه شده مورد بررسی قرار گرفت. طی فرآیند حباب­زایی و با افزایش مقدار گاز نیتروژن از 5/0 تا 5/1 لیتر بر دقیقه شار جریان تراوه بهبود و در کل گرفتگی غشاء کاهش پیدا کرد. این کاهش در جریان مداوم گازدهی نسبت به روش منقطع مشهود بود. همچنین نتایج نشان داد که جریان مداوم گازدهی به سبب بهبود شار جریان تراوه تاحدودی در خصوصیات تصفیه مانند خلوص، رنگ و کدورت خلل ایجاد کرد.

چکیده اسانس­های ضروری معمولاً در برابر میکروارگانیسم­های نامطلوب تاثیر خوب و بسزایی دارند. بنابراین می­توان از آن­ها به عنوان عوامل ضد میکروبی طبیعی در مواد غذایی یا بسته‌بندی آن­ها استفاده کرد. در این تحقیق خصوصیات ضد میکروبی دو اسانس (صمغ بنه و لعل کوهستان) قبل و بعد از فرآیند حرارتی (10 دقیقه– 200 درجه سانتی­گراد) در برابر فساد باکتری و کپک در نان بررسی شده است. همچنین ترکیبات اسانس­ها با کروماتوگرافی گازی- طیف‌سنجی جرمی شناسایی شدند. ترکیبات اصلی اسانس لعل کوهستان کارواکرول، تیمول و المیسین قبل و بعد از عملیات حرارتی بودند. در مورد صمغ بنه، تنها یک پیک شاخص در کروماتوگرام مشاهده شد که مربوط به آلفا-پینن بود. برای هر دو اسانس، کمترین غلظت ممانعت کنندگی  (MIC)و کمترین غلظت قارچ­کشی (MFC) در برابر آسپرژیلوس نایجر به ترتیب 4000 و 8000 میکرولیتر بر میلی­لیتر بود. اثر ضد میکروبی هر دو اسانس در برابر باسیلوس سوبتیلیس بیشتر از کپک بود. مقدار MIC و MBC برای لعل کوهستان به‌ترتیب 125 و 250 میکرولیتر در میلی­لیتر و برای صمغ بنه  5/62 و 125 میکرولیتر بر میلی­لیتر بود. نتایج نشان داد که این دو اسانس اثر امیدوارکننده‌ای بر میکروارگانیسم‌های اصلی فساد نان دارند. فرآیند حرارتی تأثیر معنی‌داری بر فعالیت ضد­میکروبی اسانس صمغ بنه در برابر آسپرژیلوس نایجر نداشت، اما به طور قابل‌توجهی فعالیت ضد­میکروبی علیه باسیلوس سوبتیلیس را کاهش داد، در حالی که در مورد فعالیت ضد میکروبی اسانس لعل­ کوهستان، نتایج برعکس بود. با توجه به اینکه کپک­ها بیشترین عامل فساد نان هستند، استفاده از اسانس صمغ بنه به عنوان نگهدارنده طبیعی در محصولاتی که عملیات حرارتی بالایی را تحمل می­کنند مانند نان و فرآورده­های نانوایی توصیه می­شود.

چکیده در میان مواد غذایی که می‌تواند به‌صورت بالقوه ناقل ویروس‌های بیماری‌زا باشد، شیر خام قرار دارد. بر همین اساس نحوه قرارگیری ویروس‌های بیماری‌زا در شیرخام به‌شدت وابسته به حضور ترکیبات شیر بوده و دستیابی به هرگونه روش جهت استخراج و بازیافت ویروس‌ها و ژنوم آن‌ها از شیر خام وابسته به شناسایی رفتار دقیق این ترکیبات در برابر ویروس‌ها می‌باشد. از روش‌های قابل‌استفاده در تخمین و پیش‌بینی بازیافت ویروس می‌توان از شبکه عصبی مصنوعی یا استنتاج فازی-عصبی تطابقی (ANFIS) نام برد. در این تحقیق مدل‌سازی‌های جعبه سیاه به‌نام مدل‌سازی شبکه‌های عصبی مصنوعی به‌همراه استنتاج فازی-عصبی تطابقی (ANFIS) به‌منظور پیش‌بینی اثر اجزاء موجود در شیر خام بر بازیافت و استخراج ژنوم ویروسی به‌کار گرفته شده است. همچنین درصد داده‌های مورداستفاده برای تربیت، ارزیابی و آزمون شبکه عصبی، تعداد لایه‌های پنهان، تعداد نرون، نوع تابع انتقال و نوع قانون یادگیری و دیگر پارامترهای مؤثر بر شبکه به‌عنوان متغیرهای شبکه در نظر گرفته شد. درنهایت براساس داده‌های حاصل از مدل‌سازی، شبکه‌ای با کمترین خطا و بالاترین ضریب همبستگی انتخاب و گزارش گردید. براساس این تحقیق در شبکه عصبی مصنوعی مدل تلقیح‌شده با تابع انتقال سیگموئید خطی و الگوریتم یادگیری لونبرگ با ضریب هبستگی 919/0r= و مدل (تلقیح‌نشده –تلقیح‌شده) با تابع انتقال سیگموئید خطی و الگوریتم یادگیری لونبرگ با ضریب همبستگی 956/0 r= انتخاب شد. همچنین در استنتاج فازی-عصبی تطابقی (ANFIS) تابع عضویت گاوسی و مدل فازی TSK برای هر دو مدل تلقیح‌شده و (تلقیح‌نشده-تلقیح‌شده) انتخاب وسپس در مدل تلقیح‌شده تابع انتقال تانژانت هایپربولیک اکسون خطی و قاعده یادگیری مومنتوم با 879/0 r= و در مدل (تلقیح‌نشده- تلقیح‌شده) تابع انتقال اکسون خطی و الگوریتم یادگیری Step با 889/0 r= به‌عنوان بهترین مدل برای پیش‌بینی بازیافت و استخراج ژنوم ویروس معرفی شد.

چکیده از مهمترین پتانسیل های غشاهای نانوفیلتراسیون حذف یون ها از آب ها و پساب ها با اهداف مختلف است. از جمله این اهداف می توان به سختی زدائی از آب آشامیدنی، حذف یون های فلزات سنگین و تصفیه فاضلاب ها برای استفاده مجدد از آنها اشاره نمود. در این تحقیق از غشاء نانو فیلتراسیون برای حذف مهمترین یون های موجود در آب پرس تفاله چغندر قند (Na+, K+, Ca2+, Mg2+, SO42-, Cl-) با هدف استفاده مجدد از آن استفاده شده است. اثر پارامترهای عملیاتی (دما و فشار) و غلظت بر پارامترهای کارایی فرآیند فیلتراسیون غشایی (شار تراوه، گرفتگی و در صد دفع اجزاء) مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان داد که با افزایش دما شار تراوه، گرفتگی افزایش و درصد دفع یون ها کاهش می یابد و با افزایش اختلاف فشار، شار تراوه ، گرفتگی و درصد دفع یون ها افزایش می یابد. هم چنین نتایج حاکی از آن است که افزایش بریکس، افزایش گرفتگی و کاهش شار و درصد دفع را به همراه خواهد داشت.

چکیده از مهمترین عوامل موثر بر کیفیت چغندر قند به لحاظ تکنولوژی تولید قند و شکر میزان سدیم و پتاسم آن است، زیرا این ترکیبات به شدت ملاس‌زا بوده و راندمان تولید را کاهش می دهند. با توجه به عواملی که باعث تغییر این ترکیبات در چغندر و در نتیجه در شربت تولیدی در کارخانجات تولید قند و شکر می شود، به لحاظ تکنولوژیکی بسیار حائز اهمیت است. در این تحقیق به بررسی اثر اندازه چغندر قند و منطقه کاشت آن بر روی تغییرات سدیم و پتاسیم چغندرهای نگهداری شده در سیلو پرداخته شده است. برای این منظور چغندر های حاصل از سه منطقه کاشت در چهار اندازه (درشت، متوسط، ریز و مخلوط ) سورت شد و در سه مرحله و هر مرحله 18 روز در سیلوهای صنعتی قند شیروان نگهداری گردید و میزان سدیم و پتاسیم آن اندازه‌گیری شد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که مقدار سدیم و پتاسیم چغندر های شاهد وابسته به منطقه کاشت چغندر بوده و در اثر نگهداری در سیلو مقدار آن نسبت معکوس با اندازه چغندر دارد، بطوریکه افزایش مقدار ترکیبات مذکور در چغندرهای ریز در طی نگهداری بیشتر است. واژه های کلیدی : اندازه چغندر قند، سدیم، پتاسیم، مناطق مختلف کاشت، ذخیره سازی در سیلو

چکیده یکی از مهمترین قسمت های ایجاد فاضلاب و آلودگی کارخانجات قند، آب شستشوی گاز Co2 در کوره های آهک مازوت سوز و پمپ های مرتبط با آن می باشد. مقدار مصرف آب در این بخش در حدود 30 تا 35 درصد وزن چغندر است که از نظر مقدار، قابل توجه است. مخلوط شدن دوده با آب ایجاد کلوئید در فاز مایع می کند که به سادگی قابل جداسازی نمی باشد. این آب به دلیل سیاه بودن در قسمت های بعدی قابل استفاده نیست. در این پژوهش به منظور تصفیه این فاضلاب از شیر آهک استفاده شد. نمونه فاضلاب از دو کارخانه قند تربت حیدریه و جوین تهیه شد. شیر آهک به صورت مستقیم به این فاضلاب اضافه شد و رابطه بین pH با مقدار شیرآهک، سرعت ته‌شینی دوده، حجم لجن و درصد انعقاد مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که همبستگی بالایی بین میزان شیرآهک و پارامترهای تعیین شده وجود داشته و می توان بر اساس معادلات به دست آمده سرعت ته نشینی دوده، حجم لجن و درصد انعقاد را برآورد نمود. همچنین مشخص شد که در 65/11= pH می توان دوده را کاملا از آب خارج، و آب شفاف و زلالی به دست آورد. واژه های کلیدی: تصفیه فاضلاب، کارخانه قند، کوره های آهک مازوت سوز