غنیسازی زیستی فولات در نان خمیرترش گندم با استفاده از باکتریهای اسید لاکتیک تولیدکننده فولات و مخمر: رویکرد ترکیبی آزمایشگاهی و کمومتریک
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 17 شهریور 1405
https://doi.org/10.22067/ifstrj.2026.98787.1579
سعید افضلی، محمدرضا عدالتیان دوم، محمد باقر حبیبی نجفی، علی مقیمی، امیر پورفرزاد
چکیده امکان استفاده از باکتریهای اسید لاکتیک مولد فولات بهعنوان کشت الحاقی در خمیرترش گندم و تأثیر فرمولاسیونهای مختلف خمیرترش بر میزان فولات قابل اندازه گیری در نان گندم بررسی شد. از میان ۴۳ سویه جداشده از فرآوردههای لبنی سنتی خراسان، سه سویه با بیشترین تولید فولات خارجسلولی انتخاب شدند. چهار تیمار خمیرترش شامل S1 (آرد، آب، مخمر و LAB منتخب)،S2 (آرد، آب وLAB منتخب)S3 (آرد، آب و مخمر) وS4 (شاهد؛ آرد و آب) تهیه و نانهای متناظرB1–B4) ) تولید شدند. میزان فولات در خمیرترش و نان با استفاده از کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا اندازهگیری شدند. pH و اسیدیته نمونه ها و تغییرات pH و اسیدیته حین تخمیر اندازه گیری شدند. تغییرات میزان فولات حین فرایند نان بررسی شد و درصد افت فولات مشخص گردید. علاوه بر آزمونهای آماری کلاسیک، از تحلیل مؤلفههای اصلی و رگرسیون حداقل مربعات جزئی، بهعنوان ابزارهای اکتشافی چندمتغیره برای بررسی الگوهای تغییرات در دادهها به کار گرفته شدند. نتایج نشان داد بیشترین میزان فولات درخمیرترشµg/100 g) S1 04/14) و نان B1 (µg/100 g 32/13) تهیه شده با خمیر ترش حاوی مخمر و LAB منتخب مشاهده شد، و کمترین مقدار مربوط به S4 بود. حضور همزمان مخمر و LAB موجب افزایش تولید فولات طی تخمیر و بهبود سطح فولات نهایی نان شد. نتایج PCA نشان داد که دو مؤلفه اصلی بیش از 94٪ از واریانس دادهها را تبیین کردند و الگوی تغییرات مرتبط با pH، اسیدیته و فولات را در نمونهها توصیف نمودند. دو رویکرد PLSR بر اساس ویژگیهای نهایی تخمیر و تغییرات دینامیکی طی تخمیر بررسی شدند. مدل مبتنی بر تغییرات دینامیکی برازش بیشتری نسبت به مدل مبتنی بر ویژگیهای نهایی نشان داد؛ با این حال، به دلیل محدودیت تعداد نمونهها و نبود اعتبارسنجی مستقل، نتایج PLSR صرفاً در سطح اکتشافی قابل تفسیر بوده و برای توسعه مدلهای پیشبینی معتبر به مطالعات تکمیلی نیاز است.
