مجله پژوهشهای علوم و صنایع غذایی ایران

چکیده در این پژوهش عصاره هسته انگور بوسیله شش سیستم حلال استخراج گردید. بازده استخراج، ظرفیت آنتی اکسیدانی و احیا کنندگی، توانایی بدام انداختن رادیکال‌های آزاد، ارزیابی تأثیر آن بر افزایش مقاومت حرارتی و شرایط اکسیداسیون روغن بدون آنتی اکسیدان سویا بعنوان یک سیستم مدل غذایی بصورت آزمایش فاکتوریل و در غالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار آنالیز شد. بررسی راندمان عصاره گیری نشان داد که تیمار اتیل استات بالاترین راندمان استخراج را داشته است. در بررسی قدرت احیا کنندگی نتایج حاکی از آن بود که عصاره‌های هسته انگور بطور قابل ملاحظه ای قویتر از BHT و آلفا توکوفرول می‌باشد. نتایج حاصل از فعالیت بدام انداختن رادیکالهای آزاد شبیه نتایج حاصل از قدرت احیا کنندگی بود اما تفاوت معنی داری بین تیمارهای مختلف عصاره دیده نشد. ارزیابی مقاومت حرارتی عصاره‌های استخراجی بروش رنسیمت نشان داده است که تیمار استونی هسته انگور دارای بالاترین خصوصیات حملی نسبت به سایر تیمارهای آنتی اکسیدانی است. واژه‌های کلیدی: عصاره هسته انگور، سیستم‌های حلال، خواص آنتی اکسیدانی، توانایی به دام انداختن رادیکالهای آزاد، قدرت احیا کنندگی آهن، رنسیمت

چکیده بیسکوئیت فشرده از اختلاط مواد خشک ( آرد گندم، آرد سویا و شکر) با روغن و محلول پیوند دهنده تهیه شده و نمونه‌ها با تکنیک فشرده سازی تولید شدند. سپس نمونه‌ها در آلومینیوم فویل پیچیده و با سه تکنیک بسته بندی هوای معمولی، خلاء و همراه با جاذب اکسیژن در کیسه‌های پلاستیکی پنج لایه بسته بندی و در دو دمای محیط ( 1 ± 20) و C° 40 به مدت 12 هفته نگهداری شدند. ویژگی‌های شیمیایی ( فعالیت آب، عدد پراکسید، درصد اسید چرب آزاد، pH) و حسی ( طعم، بافت، پذیرش کلی) بعنوان تابعی از نوع بسته بندی، دما و زمان نگهداری مورد ارزیابی قرار گرفتند. بررسی‌ها نشان داد که تنها بسته بندی تحت خلاء در دمای بالا aw را حفظ کرده. اما بسته بندی روی میزان اسید چرب آزاد اثر معنی داری نداشت. اعداد پراکسید حاکی از اکسیداسیون بیشتر در بسته‌های معمولی بوده و همچنین تفاوت معنی داری بین pH نمونه‌های وکیوم شده و حاوی جاذب اکسیژن نسبت به بسته با هوای معمولی مشاهده نشد. بررسی نشان داد که دما و بسته بندی بر روی ویژگی‌های حسی تأثیر معنی داری نداشت. اما امتیاز طعم و پذیرش کلی در بسته‌های حاوی جاذب اکسیژن بیشتر بود. با توجه به ضریب همبستگی بسیار خوب بین امتیازات حسی طعم و عدد پراکسید این نتیجه حاصل شد که اکسیداسیون را می‌توان عامل اصلی کاهش طعم نمونه‌ها دانست. اثر زمان بر کلیه پارامتر‌های شیمیایی و حسی معنی دار بود. اما هیچ یک خارج از استاندارد نبوده و مردود شمرده نشدند. در نهایت مشخص شد که نمونه‌های بیسکوئیت فشرده در هر سه نوع بسته بندی طی12 هفته پایدار می‌باشند. واژه های کلیدی: بیسکوئیت فشرده، جاذب اکسیژن، بسته بندی تحت خلاء، ارزیابی حسی

چکیده روز به روز نیاز به تولید اسنک‌های کم چربی رو به افزایش است. روشهای متعددی برای تولید محصولات سرخ شده با چربی کم وجود دارند که یکی از این روشها استفاده از مواد پوشش دهنده می‌باشد. در این تحقیق اثر کاراگینان (در غلظت یک درصد) و نیز اثر دمای روغن و زمان سرخ کردن بر درصد جذب روغن محصولات سرخ شده سیب زمینی (چیپس و خلال سرخ شده) مورد بررسی قرار گرفت. نمونه‌ها در سه دمای 160، 175 و 190 درجه سانتیگراد سرخ شدند. جهت بررسی اثر زمان بر درصد جذب روغن، خلال‌های پوشش داده شده با کاراگینان در زمانهای 1 تا 10 دقیقه سرخ شده و از نظر درصد جذب روغن مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که کاراگینان بعنوان یک پوشش هیدروکلوئیدی باعث شد که در سه دمای 160، 175 و 190 درجه سانتیگراد درصد جذب روغن نمونه‌ها به ترتیب 23/37، 10/41 و 67/43 شود که در مقایسه با نمونه‌های شاهد ( به ترتیب 27/43، 20/47 و 53/49 درصد) بصورت معنی داری باعث کاهش درصد جذب روغن شد (05/0>P). در مورد نمونه‌های خلالی پوشش کاراگینان درصد جذب روغن نمونه‌ها را در سه دمای فوق به ترتیب از 6/17، 83/20 و 13/23 درصد (نمونه‌های شاهد) به 7/12، 43/14 و63/18 درصد کاهش داد. با افزایش دمای سرخ کردن در زمان ثابت، جذب روغن نمونه‌ها بصورت معنی داری افزایش یافت (05/0>P). سرخ کردن نمونه‌ها در فاصله زمانی 1 تا 10 دقیقه نشان داد که با افزایش زمان سرخ کردن در یک دمای ثابت، جذب روغن نمونه‌ها بصورت معنی داری افزایش می‌یابد (05/0>P). واژه‌های کلیدی: چیپس سیب زمینی، کاراگینان، جذب روغن

چکیده برای پسابهای خاص به ویژه آنهایی که از کارخانجات مواد غذایی حاصل می‌شوند به فرآوری‌هایی جهت تولید محصولات با ارزش افزوده مانند حشره کش‌های زیستی نیاز می‌باشد. امروزه موفق ترین حشره کشهای زیستی، توسط باکتریهای میله ای شکل گرم مثبت از جنس باسیلوس تولید می‌شود که در مرحلة تشکیل اسپور، اندوتوکسین‌های پروتئینی کریستاله تولید کرده و هنگام ورود به روده تحت شرایط قلیایی فعال شده و باعث صدمه به غشای سلول‌های روده حشرات و تشکیل سوراخ در غشا می‌شوند و عمل تجزیه کردن سلولهای اپیتلیال را انجام میدهند. در این تحقیق، باکتری Bacillus thuringiensis بر روی پساب کارخانه تولید نشاسته رشد داده شد و طی عمل تخمیر پروتئین کریستاله با وزن مولکولی 65 کیلو دالتون تولید گردید. سپس پروتئین حاصل را بر روی لارو Galleria melonella اثر داده و میزان مرگ و میر بعد از گذشت 24 و 48 ساعت ارزیابی و با نمونه کنترل مقایسه گردید. تحقیقات نشان داده تولید دلتا اندوتوکسین با اسپورزایی رابطه دارد و بیشترین میزان اثر سمیت پروتئین‌های کریستالی در بالاترین غلظت اسپور ها می‌باشد. بر این اساس، تعداد کل باکتری ها و اسپورهای تولید شده در مرحله تخمیر شمارش شد که در محیط پلیت کانت آگار به ترتیب 108×5/12 و 107×48 کولنی در هر میلی لیتر بود. واژه‌های کلیدی: حشره کش میکروبی، پساب کارخانه تولید نشاسته، اندوتوکسین، Bacillus thuringiensi var. kurstaki

چکیده رنگ و ظاهر یک ماده غذائی اولین پارامتر در تشخیص کیفیت آن می‌باشد؛ که امروزه از پارامترهای رنگ سنجی L*a*b* یا CIELab جهت اندازه گیری و گزارش آن استفاده می‌شود. در این پژوهش امکان استفاده از تصویر برداری با دوربین دیجیتال و نرم افزار فتوشاپ برای اندازه گیری پارامترهای L*،a* و b* مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که پارامترهای L*،a* و b* به‌دست آمده از نرم افزار فتوشاپ و سیستم هانترلب دارای ضریب همبستگی به ترتیب 995/0، 997/0 و 995/0 می‌باشند که ضریب همبستگی مطلوبی می‌باشد ولی ارزش این پارامترها از لحاظ عددی در دو سیستم با هم تفاوت دارند که این مشکل با استفاده از فرمولهای پیشنهاد شده قابل اصلاح می‌باشد. بعد از تصحیح نتایج به دست آمده از نرم افزار فتوشاپ می‌توان از این داده ها جهت گزارش پارامترهای رنگ مواد غذائی یا هر ماده دیگر استفاده کرد. از این روش جهت مطالعه تغییرات رنگ خرمای مضافتی در طی رساندن مصنوعی استفاده شد و مشخص شد که هرسه پارامتر L*،a* و b* در طی رسیدن خرما کاهش می‌یابند. وا‌ژه های کلیدی: رنگ سنجی، L*a*b*، نرم افزار فتوشاپ، تصویر دیجیتالی، خرمای مضافتی

چکیده امکان استفاده از مواد شیمیایی و بیوشیمیایی جهت شستشوی غشاهای پلی سولفون مورد استفاده در اولترافیلتراسیون شیر، نیاز به بررسی همه جانبه مواد شیمیایی و بیوشیمیایی دارد. با توجه به استفاده روز افزون از این غشاها در فرآوری محصولات غذایی، شستشو و بازیافت شار تراوه اولیه، برای استفاده طولانی مدت از این فن آوری، اهمیت زیادی دارد. در این تحقیق، اثر مواد شوینده شیمیایی شامل اتیلن دی آمین تترا استیک اسید (EDTA)، سدیم دو دسیل سولفات (SDS) و هیدروکسید سدیم- بیوشیمیایی شامل آنزیم های پروتئاز و لیپاز روی بازیافت شار تراوه اولترافیلتراسیون از جنس پلی سولفون آمید و اندازه حفرات 20 کیلودالتون به عنوان تابعی از دما، فشار و زمان مورد ارزیابی قرار گرفت. مقادیر بهینه فعالیت آنزیم‌های پروتئاز و لیپاز در دما، pH و اثر زمان انکوباسیون اندازه گیری گردید. نتایج نشان داد آنزیم لیپاز قادر به بازیابی شار تراوه نمی باشد و سودمندی این آنزیم در مقایسه با آنزیم پروتئاز غیر قابل مقایسه است. با توجه به نتایج بدست آمده در خصوص غلظت بهینۀ آنزیم‌ها در بازیافت شار تراوه، غلظت بهینه موادشیمیایی در جهت شستشوی غشای پلی سولفون شامل اتیلن دی آمین تترااستیک اسید (EDTA)، سدیم دودسیل سولفات (SDS) و هیدروکسید سدیم اندازه گیری شد. در ادامه، کارآیی مقادیر بهینه بدست آمده جهت مخلوط آنزیم، SDS و EDTAبرای بازیابی شار و مواد شیمیایی مورد استفاده در صنعت، مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد مواد بیوشیمیایی (آنزیم ها) قادر به بازیافت حداقل 60 درصد شار اولیه غشاهای نو هستند. این مقدار برای مواد شیمیایی و در حالتی که عملیات پیوسته و جریان آشفته باشد، بیشتر از 95 درصد گزارش می شود. واژه‌های کلیدی: اولترافیلتراسیون، شار تراوه، غشاهای پلی سولفون، مواد شوینده شیمیایی و بیوشیمیایی

چکیده یکی از مهمترین قسمت های ایجاد فاضلاب و آلودگی کارخانجات قند، آب شستشوی گاز Co2 در کوره های آهک مازوت سوز و پمپ های مرتبط با آن می باشد. مقدار مصرف آب در این بخش در حدود 30 تا 35 درصد وزن چغندر است که از نظر مقدار، قابل توجه است. مخلوط شدن دوده با آب ایجاد کلوئید در فاز مایع می کند که به سادگی قابل جداسازی نمی باشد. این آب به دلیل سیاه بودن در قسمت های بعدی قابل استفاده نیست. در این پژوهش به منظور تصفیه این فاضلاب از شیر آهک استفاده شد. نمونه فاضلاب از دو کارخانه قند تربت حیدریه و جوین تهیه شد. شیر آهک به صورت مستقیم به این فاضلاب اضافه شد و رابطه بین pH با مقدار شیرآهک، سرعت ته‌شینی دوده، حجم لجن و درصد انعقاد مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که همبستگی بالایی بین میزان شیرآهک و پارامترهای تعیین شده وجود داشته و می توان بر اساس معادلات به دست آمده سرعت ته نشینی دوده، حجم لجن و درصد انعقاد را برآورد نمود. همچنین مشخص شد که در 65/11= pH می توان دوده را کاملا از آب خارج، و آب شفاف و زلالی به دست آورد. واژه های کلیدی: تصفیه فاضلاب، کارخانه قند، کوره های آهک مازوت سوز

چکیده بافت میوه‌ در مراحل مختلف رشد و انبارداری تغییر کرده و می توان با بررسی خصوصیات آن، به مرحله رسیدگی میوه دست پیداکرد. امواج فراصوت ضمن عبور از داخل بافت میوه، بسته به نوع بافت و تراکم آن، تضعیف گردیده و سرعت آن نیز تغییر می یابد؛ لذا ممکن است بتوان با محاسبه مقدار ضریب تضعیف و سرعت آن، به صورت غیرمخرب، خصوصیات بافت میوه و در نتیجه میزان رسیدگی آن را تعیین نمود. در این تحقیق، میوه های هلو رقم هسته جدای تبریزی به گروه های رسیده، نیمه رس، بزرگ و کوچک تقسیم بندی شد و به وسیله انجام آزمون حسی میوه ها، صحت گروه های رسیده و نیمه رس تأیید گردید. سپس علاوه بر اندازه گیری دو پارامتر ضریب تضعیف و سرعت موج فراصوت، پارامترهای کیفی و کمی میوه شامل ابعاد، جرم، چگالی، سفتی (بدون پوست و با پوست)، قندکاهنده، اسیدیته، pH، درصد ماده خشک و میزان مواد جامد محلول که از جمله شاخص های رسیدگی هلو می باشند، اندازه گیری شد و با پارامترهای فراصوت مقایسه گردید. نتایج نشان داد که اندازه میوه بر ضریب تضعیف موج و درجه رسیدگی آن بر سرعت موج فراصوت تأثیر معنی داری می گذارد. رابطه ضریب تضعیف با سفتی بدون پوست در گروه های نیمه رس و رسیده با ضرایب همبستگی بالای 80/0 و به طور مشابه رابطه ضریب تضعیف با سفتی با پوست در هریک از گروه های فوق با ضرایب همبستگی بالاتر از 70/0 و در هر دو حالت با معادلات درجه 2 به دست آمد. همچنین همبستگی ضریب تضعیف و سرعت موج با pH و رابطه سرعت موج فراصوت با اسیدیته میوه نیز بالاتر از 80/0 گزارش شد. واژه های کلیدی: خواص فیزیکوشیمیایی، خواص مکانیکی، رسیدگی، فراصوت، هلو